Opis
Małgorzata Osińska bardzo wnikliwie, a równocześnie w przejrzysty sposób przedstawia historyczny proces kształtowania się wyjątkowej hongkońskiej tożsamości, będącej efektem budowania relacji z dwoma dominującymi partnerami społecznych interakcji – Wielką Brytanią i Chinami. Państwa te, korzystając z władzy politycznej, ekonomicznej i symbolicznej, próbują narzucać tożsamość miastu i jego mieszkańcom. W trakcie tego procesu kształtuje się również tkanka miejska Hongkongu i jego przestrzeń symboliczna. Co istotne, Autorka oddaje głos samym mieszkańcom, których prosi o narysowanie mapy mentalnej miasta oraz pyta o miejsca dla nich ważne, a także o granice i podziały przebiegające przez Hongkong. Całość zamyka rzetelna analiza, w której Autorka, korzystając z zebranych materiałów, oferuje nowe spojrzenie na Hongkong, z perspektywy samych Hongkończyków. W kontekście burzliwych protestów społecznych i wydarzeń roku 2019 książka Małgorzaty Osińskiej stanowi niezwykle ciekawą lekturę. Mirosław Adamczyk, konsul generalny RP w Hongkongu w latach 2014–2019 Małgorzata Osińska, doktor nauk społecznych w zakresie socjologii (PAN), pracuje w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego, stypendystka Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rzeczypospolitej Polskiej do Chin (2009–2010), Ministerstwa Edukacji Chińskiej Republiki Ludowej (2011–2016) oraz Hongkong Polytechnic University (2015). Zajmuje się interdyscyplinarnymi badaniami problemów współczesnych miast, związków przestrzeni z procesami kształtowania się lokalnych tożsamości. Interesuje się również przedsiębiorczością w krajach Dalekiego Wschodu oraz zagadnieniami związanymi z obecnością przedsiębiorców z Dalekiego Wschodu w Polsce. Spis treściSpis treści Wstęp 11 Rozdział 1. Koncepcja przestrzeni i miejsca w odniesieniu do tożsamości 19 1.1. Przestrzeń i krajobraz – różnice w postrzeganiu i konstruowaniu otoczenia w ujęciu międzykulturowym 20 1.1.1. Krajobraz starożytnej Grecji 20 1.1.2. Konstruowanie przestrzeni w Chinach 22 1.1.3. Bycie w przestrzeni 26 1.1.4. Społeczne koncepcje przestrzeni 27 1.1.5. Koncepcja krajobrazu 31 1.2. Miasto – teorie i koncepcje 32 1.2.1. Miasto jako przestrzeń społeczna 32 1.2.2. Teorie miast globalnych 34 1.2.3. Obraz miasta – w stronę miasta humanistycznego 38 1.3. Tożsamość 40 1.3.1. Definicja tożsamości 40 1.3.2. Tożsamość przestrzeni i krajobrazu a kwestia symboli i mitów 44 Rozdział 2. Metodologiczne podstawy badań własnych 48 2.1. Metody, techniki, narzędzia badawcze 51 2.1.1. Wywiad swobodny z liderami opinii 51 2.1.2. Scenariusz wywiadów 53 2.1.3. Mentalne mapy miasta 53 2.1.4. Obserwacja – spacery po Hongkongu 54 2.1.5. Fotografia miasta i jego mieszkańców 55 2.2. Przebieg procesu badawczego 58 2.2.1. Wywiad swobodny z liderami opinii 59 2.2.2. Mentalne mapy Hongkongu 60 2.2.3. Obserwacja – spacery po Hongkongu 60 2.3. Analiza materiału badawczego 61 2.3.1. Analiza dokumentów i materiałów źródłowych 61 2.3.2. Analiza urbanistyczno-architektoniczna a pytanie o kulturę 61 2.3.3. Analiza wywiadów, map mentalnych, spacerów, fotografii 63 Rozdział 3. Hongkong: proces powstawania jednego miasta dla dwóch społeczności 66 3.1. Krajobraz Hongkongu 68 3.1.1. Położenie geograficzne Hongkongu 68 3.1.2. Górzyste ukształtowanie terenu 68 3.1.3. Pozyskiwanie gruntu z morza jako główna metoda powiększania powierzchni Hongkongu 69 3.2. Pierwszy etap powstawania brytyjskiego Hongkongu 73 3.2.1. Historia Hongkongu przed przybyciem Brytyjczyków 73 3.2.2. Powstanie Hongkongu – wpływ wojen opiumowych na jego kształt i dalsze losy 74 3.2.3. Pierwsze lata rządów brytyjskich w Hongkongu. System prawny i sytuacja gospodarczo-polityczna 77 3.3. Rozwój społeczeństwa Hongkongu na tle wydarzeń historycznych w latach 1841–1935 78 3.4. Drugi etap powstawania Hongkongu – formowanie tkanki miejskiej od 1841 do 1935 r. 79 3.4.1. Nowy kształt miast w Europie i Ameryce 80 3.4.2. Miasto Wiktoria 81 3.4.3. Podział na strefy i początki polityki zarządzania gruntami 82 3.4.4. Zdrowie publiczne a warunki życia w Hongkongu 82 3.4.5. Rozwój portu i budowa nowego miasta. Urbanizacja półwyspu Kowloon i Nowych Terytoriów 86 3.5. Jedno miasto – dwa odrębne społeczeństwa 89 3.5.1. Kartografia a identyfikacja przestrzeni kolonialnej w Hongkongu 90 3.5.2. Przestrzeń wykluczenia – Wzgórze Wiktorii 92 Rozdział 4. Miasto zmian – Hongkong od 1941 do 1979 roku 97 4.1. Wojna chińsko-japońska, okupacja Hongkongu i jej skutki społeczno-gospodarcze 97 4.1.1. Historia 97 4.1.2. Ekonomia 98 4.1.3. Społeczeństwo 99 4.1.4. Miasto 100 4.2. Powrót Brytyjczyków i odbudowa Hongkongu (1945–1957) 101 4.2.1. Wydarzenia historyczno-polityczne 101 4.2.2. Odbudowa gospodarki 102 4.2.3. Pierwsza faza kształtowania się nowoczesnego społeczeństwa w Hongkongu 103 4.2.4. Transformacja przestrzeni miejskiej 105 4.3. Prawo do miasta (1958–1970) 111 4.3.1. Historia 1114.3.3. Społeczeństwo 112 4.3.2. Ekonomia 112 4.3.4. Miasto 113 4.4. Nowoczesna metropolia (1971–1979) 122 4.