Opis
Pozornie niedorzeczne tytułowe przeciwstawienie nie tyle służy zaprzeczeniu truizmowi „Jacek Kaczmarski był bardem Solidarności”, ile raczej jego sproblematyzowaniu, postawieniu pytań: co to znaczy być bardem, gdzie są granice tej strategii artystycznej, wreszcie, czy będąc bardem, można pozostać Jackiem Kaczmarskim. Głównym wątkiem pracy jest ukazanie ewolucji rozumienia siebie jako artysty przez Jacka Kaczmarskiego. Ukazałem początki jego praktyki artystycznej, narodziny legendy „barda «Solidarności»" oraz walkę pieśniarza z tą legendą. Kaczmarski jawi się jako artysta zawieszony między potrzebą osobistej ekspresji a skłonnością do przyjmowania pozycji przywódcy czy wychowawcy. Jest też świadomy niebezpieczeństwa zawłaszczenia artysty (jego twórczości i biografii) przez publiczność. Ciekawy wątek autotematyczny nie wypełnia całej twórczości autora Muzeum. Miejsce w biografii artystycznej muszą znaleźć zapisy takich doświadczeń życiowych artysty jak emigracja, pochodzenie żydowskie, wyjazd do Australii czy choroba nowotworowa. Ukazałem także stosunek Jacka Kaczmarskiego do polskiej historii i tradycji kulturowej, opisałem, jak interpretuje on takie fenomeny jak polski romantyzm czy kulturę sarmacką. Ukazałem też środki, jakich używa, tworząc swe reprezentacje historyczne. Na tym tle ukazałem wybrane, konsekwentnie powtarzające się w ciągu całej twórczości, figury wyobraźni, odsłaniające sposób pojmowania przez pieśniarza swej egzystencji, takie jak: koniec świata, pustynia-cmentarzysko, ruiny, człowiek jako homo devoratus i homo devorans, życie jako umieranie, przestrzeń zamknięta, bezruch. To właśnie w tych wyobraźniowych przekrojach można znaleźć ślady Jacka Kaczmarskiego najbliższe jego osobistemu, prywatnemu doświadczeniu egzystencjalnemu, ślady podmiotowości artysty wolnego od obowiązków i więzów jakiegokolwiek barda. Spis treściWSTĘP 9 CZĘŚĆ PIERWSZA 13 ZE SCENY 15 „PRZYZYWAM CIEMNE SIŁY I DUCHY…” 28 BARD „SOLIDARNOŚCI” 40 BARD I SŁUCHACZE 48 WYGNANIEC I KOSMOPOLAK 68 „MY DZIECI WOLNOŚCI, BEZDOMNE MY PSY...” 73 W CIENIU DRZEWA GENEALOGICZNEGO 88 NIEWYMIENIALNA NA ŻADNĄ WALUTĘ 98 AUSTRALIA 103 REALIZM MITU 117 „TRWAM BEZ RUCHU...” 123 CZĘŚĆ DRUGA 139 SŁOWO I OBRAZ 141 „Z MATKI OBCEJ...” 154 „ZA OKNEM NIC NIE MA…” 170 „BO CHOĆ MNIE CHŁONIESZ – JA TOBĄ SIĘ SYCĘ…” 180 LITERATURA 193 INDEKS OSÓB 199