Opis
Historia miast przeżywa obecnie rozkwit, o czym świadczą liczne tomy przedstawiające dzieje światowych aglomeracji i mniejszych ośrodków miejskich. Rozmaite aspekty życia miejskiego przybliżane są w naukowych monografiach, esejach, a także w historiach literackich, kryminalnych czy kulinarnych. Poszukiwanie lokalnych tożsamości stanowi przeciwwagę dla procesów kulturowej unifikacji i globalizacji – jest odkrywaniem swoistego miejskiego genius loci. Odnosi się to także do Łodzi, mającej od sześciu wieków prawa miejskie, a od dwóch – status jednego z najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce. Pomimo istnienia ogromnej liczby publikacji o mieście nad Łódką, odczuwalny jest brak nowego syntetycznego opracowania jego pełnej historii. Oddawana w ręce Czytelników wielotomowa publikacja, będąca efektem prac licznego zespołu autorskiego, ma na celu zaradzić temu niedostatkowi. Piąty tom dziejów Łodzi jest zbiorem tematycznych rozmów o historii miasta. Pokazujemy, jak zmieniał się jego przestrzenny obraz i jaką mozaikę stylów znajdujemy na Piotrkowskiej. Tak jak mieszkańcy innych miast, chwalimy się legendami sięgającymi średniowiecza lub czasów naszych prapradziadków. Wędrując po Łodzi, podglądamy mieszkańców w codziennym życiu: pracujących, krzątających się po podwórkach Księżego Młyna, pielących grządki w ogródkach, kupujących na targowiskach lub w centrach handlowych. Przypatrujemy się wysiłkom lekarzy w szpitalach fundowanych przez przemysłowców, ale też na dzisiejszej porodówce w Matce Polce. Udajemy się w podróż do początków łódzkiej kinematografii, wspominamy Ziemię obiecaną i spacerujemy po Alei Gwiazd, towarzyszymy sportowcom w halach, na torze kolarskim, na stadionach ŁKS i Widzewa. Zaglądamy też do bardziej mrocznych miejsc: więzienia przy Gdańskiej, okupacyjnych obozów; nie zapominamy o gehennie małych więźniów z Przemysłowej i o pomordowanych na Radogoszczu. Spis treściRozmowy jak przy kawie (Mariusz Goss) 7 Gdzie leży Łódź? (Mariusz Goss, Tomasz Pietras) 11 Czy warto było osiedlić się w Łodzi? (Mariusz Goss, Tadeusz Grabarczyk, Jarosław Kita, Krzysztof Lesiakowski, Paweł Stępień) 39 Legendy Łodzi (Sebastian Latocha, Justyna Tomaszewska) 83 Medycyna po łódzku (Maria Biegańska-Płonka, Wojciech Gaszyński, Adriana Sikora, Adam Stępka, Jerzy Supady) 97 Lecznictwo zamknięte i otwarte w Łodzi – historia, wyzwania i rozwój 97 Dzieje łódzkiej pediatrii 117 Od zawsze z pasją i poczuciem misji – 125 lat pogotowia ratunkowego w Łodzi 123 Życie w Łodzi. Ułatwienia i wynalazki (Beata Kamińska, Justyna Tomaszewska) 139 Łódzcy przemysłowcy – między literacką fikcją a historyczną prawdą (Ryszard Bonisławski, Ewa Michalska) 157 Woda w życiu miasta (Adam Bartnik, Miłosz Wika) 173 Od zabaw podwórkowych do galerii handlowych. Codzienność i rozrywka w dziejach Łodzi (Grażyna Ewa Karpińska, Katarzyna Orszulak-Dudkowska, Tomasz Romanowicz, Justyna Tomaszewska, Katarzyna Zielińska) 203 Jak łodzianie robili zakupy? (Sebastian Adamkiewicz, Tomasz Domański, Mariusz Goss, Bartosz Górecki, Anna Kaniewska, Wiesława Kołek, Krzysztof Lesiakowski, Marcin Szymański, Tomasz Walkiewicz) 231 Historia „handlowego serca” Łodzi 250 Miasto kina. Prehistoria HollyŁódź (Arkadiusz Grzegorczyk, Jakub Wiewiórski) 257 Dwa stulecia łódzkiego sportu (Wojciech Filipiak, Robert Gawkowski, Mariusz Goss, Rafał Jung) 283 Łódź kryminalna (Krzysztof Olkusz, Justyna Tomaszewska) 315 Za carskimi kratami, w celach Niepodległej, w murach Litzmannstadt (Sebastian Adamkiewicz, Katarzyna Czekaj-Kotynia, Mariusz Goss, Justyna Tomaszewska) 335 Więzienia przestępców i bohaterów 335 Radogoszcz. Pamiętamy! 348 Łódź wojskowa (Konrad A. Czernielewski, Jolanta A. Daszyńska, Andrzej Janecki, Piotr Spólnicki) 359 Operacja Łódzka, po niemiecku Rzeź (Schlacht) 381 „As pancerny”. Budowniczy Łodzi 388 Łódź – miasto buntu (Sebastian Adamkiewicz, Kamil Śmiechowski, Sylwia Wielichowska) 395 Architektura Łodzi (Piotr Gryglewski, Justyna Tomaszewska) 415 Łódzka scena muzyczna (Bartosz Florczak, Mariusz Goss, Jacek Grudzień) 445 Wybitni i znani łodzianie (Ryszard Bonisławski, Dorota Ceran, Wojciech Filipiak, Mariusz Goss, Michał Gruda, Arkadiusz Grzegorczyk) 461 Światowe kariery łodzian 461 Honorowi Obywatele Miasta Łodzi 477 Życie utrwalone na zawsze 497 Łódź świętowała sześćsetne urodziny 515 Od listu intencyjnego do tomu 5 523 Biogramy 529 Podziękowania 535 Bibliografia (wybór) 537 Wykaz rycin 543 Wykaz kapsuł 561 Indeks nazw osobowych 565