Opis
Praca Depolonizacja Ziem Zabranych (1964-1914) Koncepcje – Mechanizmy decyzyjne – Realizacja t. 1–2 jest efektem wieloletnich prac badawczych prowadzonych w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki. Monografia ma na celu przede wszystkim zgłębienie i usystematyzowanie stanu wiedzy na temat niezwykle ważnego dla dziejów narodu polskiego programu w polityce wewnętrznej państwa carów, polegającego na depolonizacji Ziem Zabranych po upadku powstania styczniowego. Praca zawiera analizę najcenniejszych dokumentów archiwalnych – głównie raportów politycznych wileńskich i kijowskich generałów gubernatorów, dotyczących koncepcji, mechanizmów decyzyjnych oraz realizacji programu depolonizacji Ziem Zabranych. Publikacja wprowadza do obiegu naukowego nową jakościowo i poznawczo kategorię źródeł pozyskanych po wieloletnich kwerendach w archiwach rosyjskich, litewskich i ukraińskich, które wzbogacają i weryfikują dotychczasowy stan badań dziejów Polaków na Ziemiach Zabranych po upadku powstania styczniowego. Granice chronologiczne monografii zamykają się w latach 1864-1914, które w dziejach Polski wyznaczają ważne wydarzenia jak upadek powstania styczniowego i wybuch I wojny światowej. Każdy z tomów dzieli się na dwie części. W pierwszej części tomu 1 analizowane są zagadnienia dotyczące depolonizacji Ziem Zabranych głównie guberni litewsko-białoruskich z próbą ukazania rodzących się w tym przedmiocie koncepcji, uruchamianych mechanizmów decyzyjnych oraz sposobów i efektów realizacji. Druga część zawiera różnego rodzaju źródła i dokumenty, które ilustrują i przybliżają omawiane wcześniej problemy. Spis treściSPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 CZĘŚĆ PIERWSZA – Litwa i Białoruś w epoce rządów Murawjowa, Kaufmana i Baranowa W przededniu powstania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Powstanie styczniowe w guberniach litewsko-białoruskich . . . . . . . . . . . . . . . …… . . . . 27 Represje popowstaniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Murawjow i jego raporty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Koncepcje Kaufmana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Rządy Baranowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 CZĘŚĆ DRUGA – Wybór źródeł Murawjow Notatki Murawjowa z 1831 roku 1. Notatka z 3 stycznia 1831 roku „O moralnym położeniu guberni mohylewskiej i sposobach zbliżenia jej z Cesarstwem Rosyjskim” . . . . . . . 171 2. Notatka z 1831 roku „O utworzeniu ?dpowiednich instytucji obywatelskich w guberniach od Polski przywróconych i zlikwidowaniu podwalin najbardziej służących wyobcowaniu tych guberni od Rosji” . . . . 187 Ucisk fiskalny 3. Wykaz podatków pieniężnych ściąganych w guberniach wileńskiej, grodnieńskiej, kowieńskiej, mińskiej, witebskiej i mohylewskiej (stan z 1/13 marca 1865 roku) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 4. Rejestr ściąganych podatków pieniężnych wprowadzonych w Kraju Północno-Zachodnim z powodu powstania (stan z 1/13 czerwca 1865 roku) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Raport z 26 maja 1864 roku i stanowisko Komitetu Zachodniego 5. Notatka Murawjowa z 26 maja 1864 roku „O niektórych sprawach dotyczących urządzenia Kraju Północno-Zachodniego” . . . . . . . . . . . . . . . 205 6. Stanowisko Komitetu Zachodniego wobec raportu Murawjowa wyrażone na posiedzeniach z 17 i 19 maja 1864 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 Okólniki Murawjowa z lat 1863–1865 7. Okólnik Murawjowa z 20 lipca / 1 sierpnia 1864 roku o zakazie zawierania przez rosyjskich urzędników w guberniach zachodnich związków małżeńskich z osobami nieprawosławnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 8. Okólnik nr 2 z 1/13 stycznia 1864 roku o karach za upowszechnianie i nauczanie z polskich elementarzy i katechizmów . . . . . . . . . . . . . .. . . . 227 9. Okólnik nr 9023 z 8/20 lipca 1864 roku o zakazie sprzedaży polskich elementarzy i podręczników do nauczania w języku polskim . . . . . . . . . . . 230 10. Okólnik nr 4112 z 28 marca / 9 kwietnia 1864 roku o zamknięciu polskich bibliotek i zakazie otwierania takich w przyszłości . . . . . . . . . . . . 231 11. Okólnik nr 73 z 11/23 lipca 1864 roku o przyjmowaniu kandydatów do seminariów duchownych za zgodą generała-gubernatora . . . . . . . . . . . . 232 12. Okólnik nr 1026 z 10/22 marca 1865 roku o zakazie przyjmowania przez księży na służbę osób wyznania prawosławnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 Ostatni? raporty Murawjowa z 1865 roku 13. Notatka Murawjowa z 17 kwietnia 1865 roku o