Opis
Książka Literatura a myśl słaba przedstawia podstawowe założenia filozoficzne tzw. myśli słabej - ważnego zjawiska w dzisiejszej panoramie myślowej - ukształtowanej m.in. przez dwóch myślicieli: Constantina Noikę i Gianniego Vattimo, którą cechuje zwrócenie szczególnej uwagi na to wszystko, co bytowo kruche, ułomne, kalekie, wybrakowane, i uczynienie z tych obszarów doświadczenia punktu wyjścia refleksji filozoficznej oraz kulturowej. W myśli słabej istotne jest też założenie, że sposób manifestowania się bytu słabego, czy też „osłabionego”, można wyrazić najlepiej za pomocą pojęcia śladu. Pewne wątki myśli słabej - a szczególnie właśnie pojęcie śladu - zastosowane zostały w książce do próby reinterpretacji podstawowych pojęć poetyki: pojęcia mimesis, tu traktowanego jako naśladowanie, ze szczególnym akcentem położonym właśnie na śladowość, pojęcia podmiotu tekstowego jako śladu-rysy, a także szeroko pojętej słabej formy dzieła literackiego, znamiennej zwłaszcza dla późnego modernizmu. Literatura a myśl słaba opisuje również te tendencje w literaturze nowoczesnej, w których najpełniej doszła do głosu intuicja „słabego” bytu, rzeczywistości, która - mówiąc najogólniej - utraciła swą substancjalność. Intuicja ta jest wyrażona najczęściej przy pomocy motywu śladu, w różnych jego znaczeniach: jako odcisku, resztki, znaku-przekazu. W ostatniej części książki zostały opisane trzy metafory mimesis, które można odnaleźć w nowoczesnej literaturze, a także filozofii: przenośnie tańca, mimiki i ornamentu, które stanowią istotny kontekst interpretacyjny dla problematyki śladu i naśladowania. Spis treściPrzedmowa Część I: MYŚL SŁABA – PODSTAWY FILOZOFICZNE Wstęp Noica: rumuńska kruchość bytu Vattimo: nihilizm, hermeneutyka, sztuka Myśl słaba wobec tradycji filozoficznej i kulturowej Osłabianie Nietzschego Nietzsche, Marks, emancypacja Pomiędzy rozumem dialektycznym a rozumem hermeneutycznym Nietzsche, Heidegger, hermeneutyka Myśl słaba a poststrukturalizm Słownik myśli słabej: Verwindung, Andenken, pietas Nihilizm i hermeneutyka Śmierć sztuki, śmierć w sztuce Przepaść języka Część II: SŁABA ONTOLOGIA DZIEŁA LITERACKIEGO Wstęp Naśladowanie świata Trzy odmiany mimesis w filozofii Platona Państwo: mimesis partycypacji Sofista: mimesis podobieństwa Teajtet: mimesis śladu Etyka śladu Trzy odmiany śladu we współczesnej filozofii Aneks: mimetyczny trójkąt Platona Zarysowywanie autora Kryzys podmiotu: różnica, wykładnia, przesilenie „Nieszczęsna sprzeczność” nowoczesnej podmiotowości: rozpoznanie wstępne Rysy podmiotu. Ślad jako nowa formuła obecności autora w tekście Część III: LITERATURA NOWOCZESNA I ŚLADY Wstęp „Odnajdywanie śladem śladów”. Słaba ontologia w literaturze polskiej XX wieku: rekonesans „Nic przed Cosiem przodkuje”: nihilizm przed nihilizmem „Ubożenie, słabnięcie, rozkład”. Słaba forma w sztuce XX wieku „Znikanie treści świata” „Odnajdywanie śladem śladów” „Ślad hojny”. O Śniegu Leśmiana Gombrowicz a myśl słaba Słabość i ślad w poezji Tadeusza Różewicza „Słabnie poeta / obrazy tracą siłę”. Różewiczowska forma słaba „Wyniszczone przez czas rysy / rysują naszą wspólną twarz”. Ślady podmiotu, podmiot jako ślad Część IV: O NAŚLADOWANIU INACZEJ: TANIEC, MIM, ORNAMENT „W tańcu tylko wypowiadać potrafię najwyższych rzeczy przenośnie”. Metafora tańca w tradycji modernistycznej „Tańczyć w łańcuchach”. Taniec jako metafora kultury w pismach Nietzschego „Ut choreia poesis” – taniec jako metafora języka poetyckiego w twórczości Valéry’ego i Mallarmégo „Poeci [...] nie chcą, nie śmieją już tańczyć” – metafora tańca w twórczości Leśmiana „Pląsy gwiezdne, wszechświatów taneczność” – taniec jako metafora kosmosu Balet struktur. Metafora tancerza i tańca w twórczości Gombrowicza Mimika i mimetyka, czyli o naśladowaniu inaczej Język ruchu: mim i pantomima w koncepcjach twórców wielkiej reformy teatralnej Norwid, Mallarmé, Leśmian: mimika jako przedstawienie przedstawienia Stwarzanie obecności. Mim a zjawisko reprezentacji Metafora ornamentu w dyskursie filozoficznym: od Kanta do Vattimo Bibliografia Indeks nazwisk Indeks rzeczowy Summary