Opis
Odmienne stany świadomości od wieków fascynowały ludzi jako możliwość przekroczenia granicy poznania. Dowodzą tego wierzenia i rytuały cywilizacji z różnych epok i kontynentów. Ludzkość starała się i stara wytłumaczyć ich znaczenie zarówno tworząc fantazyjne wizje, jak i stosując podejście naukowe. Przedmiotem niniejszej monografii jest konceptualizacja wybranych odmiennych stanów świadomości w języku włoskim, a dokładnie opis współczesnych modeli pojęć snu (sonno), marzenia sennego (sogno), medytacji (meditazione) i hipnozy (ipnosi). Przeprowadzone badania zostały oparte na teorii schematów kinestetyczno-wyobrażeniowych G. Lakoffa, kognitywnej teorii metafory G. Lakoffa i Johnsona, wzbogaconej o uzupełnienie krytyczne Ch. Baldauf i O. Jäkela, teorii Wyidealizowanych Modeli Kognitywnych G. Lakoffa oraz na teorii proto-ról tematycznych D. Dowty’ego. Ich wynikiem są modele wyobrażeniowe analizowanych pojęć, przedstawione w podsumowaniu w formie schematów obrazujących relacje między poszczególnymi konceptualizacjami danego stanu. Ostateczne wnioski ukazujące zestawienie wszystkich wyodrębnionych konceptualizacji zostały zawarte w tabeli przedstawiającej podobieństwa i różnice w wizjach badanych stanów świadomości oraz stopień złożoności struktury domeny źródłowej rzutowanej na każdy z nich. Zaproponowana w niniejszej książce analiza otwiera drogę do dalszych badań, którymi mogą być analizy porównawcze odmiennych stanów świadomości w różnych językach i typach dyskursu, jak również skłania do przemyślenia roli relacji między snem a śmiercią w perspektywie tezy o jednokierunkowości metafory. Spis treściINDICE GENERALE Premessa 9 Parte I La rappresentazione della realta nella mente umana 1. Due visioni della mente 13 2. Le scienze cognitive della mente incorporata 15 2.1. Gli schemi d’immagine 15 2.1.1. Le origini e la definizione della nozione 15 2.1.2. L’evoluzione della nozione degli schemi d’immagine e la sua discussione nei vari campi scientifici 17 2.1.3. Lo schema di contenitore 19 2.1.4. Lo schema origine – percorso – meta 20 2.1.5. Lo schema davanti – dietro 21 2.1.6. Lo schema parte – tutto 22 2.1.7. Lo schema di legame 23 2.1.8. Lo schema centro – periferia 23 2.1.9. Lo schema su – giu 23 2.1.10. Gli schemi d’immagine nei concetti astratti 24 2.2. La teoria cognitiva della metafora 24 2.2.1. La metafora come strumento del pensiero 25 2.2.2. La metafora primaria e la metafora complessa 28 2.2.3. La classificazione delle metafore di George Lakoff e Mark Johnson e la proposta di Christa Baldauf 31 2.2.4. La revisione critica di Olaf Jäkel della teoria cognitiva della metafora 33 2.2.5. I precursori della teoria cognitiva della metafora 35 2.3. I modelli cognitivi idealizzati di George Lakoff 38 2.3.1. I modelli proposizionali 39 2.3.2. I modelli metonimici e la nozione di metonimia 40 2.3.3. I modelli simbolici 43 2.3.4. Le relazioni tra i vari tipi di ICM 43 2.4. Applicazioni dei modelli concettuali all’analisi dei sentimenti 44 3. I ruoli tematici 47 3.1. Varieta di termini e di approcci 47 3.2. I problemi nell’identificazione dei ruoli tematici 48 3.3. I proto-ruoli tematici di David Dowty 51 Parte II Analisi di modelli metaforici di alcuni stati di coscienza alterata 1. La scelta del termine e la sua definizione 57 2. La concettualizzazione del sonno 61 2.1. Le definizioni del sonno e le caratteristiche del concetto 61 2.2. Il sonno e altri stati di coscienza 63 2.2.1. Il sonno e la morte 64 2.3. Il sonno come oggetto e come sostanza 68 2.4. Gli schemi d’immagine nella concettualizzazione del sonno 70 2.4.1. Il movimento e lo spazio nel concetto di sonno 71 2.4.2. Il sonno come cosa desiderata 78 2.5. Il sonno come avversario 81 2.6. Il sonno come persona 82 2.7. Il sonno come disciplina 83 2.8. Il liquido e la corrente nel concetto di sonno 84 2.9. Il riassunto dell’analisi del sonno 85 3. La concettualizzazione del sogno 87 3.1. Le definizioni del sogno e le caratteristiche del concetto 87 3.2. Il sogno e gli altri stati di coscienza 88 3.2.1. Il sogno e il sonno 90 3.3. Il sogno come oggetto 91 3.4. Il movimento e lo spazio nel concetto di sogno 93 3.4.1. Il passaggio nel concetto di sogno 93 3.4.2. Il sogno come spazio e la metafora del contenitore 96 3.5. Il sogno e il concetto di liquido 101 3.6. La comunicazione nel concetto di sogno 102 3.6.1. Il sogno come atto di comunicazione 102 3.6.2. Il sogno come elemento dell’atto comunicativo 103 3.6.3. Il sogno come film 104 3.6.4. Il sogno come spettacolo 106 3.6.5. Il sogno come quadro 107 3.6.6. Il sogno come libro 108 3.7. Il sogno come organismo vivo 109 3.7.1. Il sogno come persona 109 3.7.2. Il sogno come pianta 112 3.8. Il sogno come oggetto di studio 113 3.9. Il valore positivo nel concetto di sogno 114 3.10. Il sogno e la realta 115 3.11. Il riassunto dell’analisi del sogno 116 4. La concettualizzazione della meditazione 119 4.1. Le definizioni della meditazione e le caratteristiche del concetto 119 4.2. Le tecniche meditative e lo stato med