Opis
Georges Canguilhem śledzi historyczne etapy kształtowania się pojęcia odruchu w wiekach XVII i XVIII, czyli od pierwszych eksperymentów dotyczących relacji między układem nerwowym a mięśniowym aż po teorię mimowolnych ruchów zwierząt w epoce nowożytnej. Badanego przez niego pojęcia nie daje się sprowadzić do wyników konkretnych odkryć naukowych, a tym bardziej nie można przypisać jego sformułowania jednej postaci. Ta kwestia z zakresu biologii ukazuje bogatą i złożoną historię konceptualną, która przeciwstawia się – odziedziczonej po Kartezjuszu – perspektywie „mechanistycznej” w ujmowaniu problemów życia biologicznego. Właśnie tę historię przedstawia nam Canguilhem, wskazując na liczne źródła i powiązania oraz analizując prace fizjologów i biologów, takich jak Willis, Haller, Unzer i Prochaska. Jest to wzorcowa – i klasyczna – monografia z historii nauki i epistemologii. Spis treściPrzedmowa 9 Wprowadzenie 11 Rozdział I. Stan problemu ruchu mięśniowego przed Kartezjuszem 17 Rozdział II. Kartezjańska teoria ruchu mimowolnego 37 Rozdział III. Ukształtowanie pojęcia ruchu odruchowego przez Thomasa Willisa 69 Rozdział IV. Dusza ognista? 93 Rozdział V. Zdekapitowane zwierzęta i sympatie organiczne 105 Rozdział VI. Unzer i Prochaska 127 Rozdział VII. Przebieg konstruowania historii pojęcia odruchu w XIX i XX wieku 153 Wnioski 193 Dodatek. Wybór i tłumaczenie fragmentów z dzieł Thomasa Willisa 199 A) Choroby serca: patogeneza i terapia 200 B) Wyjaśnienie skurczu mięśniowego 202 C) Struktura i funkcje nerwu 208 D) Organy i władze duszy zwierzęcej 214 Bibliografia 225 Spis rycin 239 Indeks osobowy 241