Opis
Trzy główne kategorie – kryzys, wartości, kreatywność – tworzą problemową strukturę książki. Po pierwsze, zostają wskazane te modelowe sposoby rozumienia kryzysu, które wyłoniły się w rozwoju filozofii dziejów oraz uzyskały znane reprezentacje we wpływowych teoriach. Po drugie, zostają określone typy teorii, w których mówi się o kryzysie, destrukcji, regresie czy też transformacji „człowieczeństwa”. Po trzecie, pojawia się pytanie o stosunki zachodzące między terminami: kryzys, kultura masowa, człowiek masowy, kreatywność, działanie kreatywne, wartości. Rozumienie wartości pełni w całych rozważaniach rolę kluczową, gdyż w swej różnorodności wartości są elementem zarówno kategorii kryzysu, jak i idei kreatywności. Autor prowadzi swe rozważania w ramach stanowiska definiowanego jako pluralizm aksjologiczny. Spis treściWprowadzenie: Dlaczego tytułowa problematyka jest ważna? 7 Rozdział 1: Wielość kryzysów i wielość wartości 31 Uwarunkowania aksjologiczne 31 Kryzys wartości? 37 Formalne i materialne rozumienie kryzysu 45 Kilka przykładów 54 Rozdział 2: Kryzysy a modele filozofii dziejów 57 Dwa główne podziały 57 Wariant optymistyczny (nie tylko mocny progresywizm) 60 Wariant antyoptymistyczny (nie tylko mocny antyprogresywizm) 62 Model teoretyczny, teoretyczno-praktyczny oraz praktyczny 64 Reprezentatywne przykłady 68 Rozdział 3: Kryzys a „dehumanizacja” 89 Dwudziestowieczne i najnowsze konteksty dehumanizacji 90 Dehumanizacja i upadek antropocentryzmu 95 Różne sensy dehumanizacji 98 José Ortega y Gasset: aberracje człowieka masowego 100 Witkacy: zanik prawdziwego człowieczeństwa 104 Mikołaj Bierdiajew: iluzje renesansowego antropocentryzmu 107 Francis Fukuyama: koniec człowieka 115 Peter Singer: co różni zwierzęta od nas? 118 Nick Bostrom: „postludzka” przyszłość człowieka 123 Perspektywa ogólna 130 Rozdział 4: Człowiek masowy, kreatywność i wartości 133 Współczesna fala kreatywności 133 Człowiek masowy? 138 Wartości a działanie kreatywne 147 Nowy cel i wartość nowości 159 Wartości samego działania 165 Wartości podmiotu działania kreatywnego 168 Wartości środowiska kreatywności 171 W jaki sposób człowiek masowy może być kreatywny? 174 Zakończenie: W perspektywie aksjologicznego pluralizmu 181 Aneks: Uwagi o wartościach w globalizacji 189 Bibliografia 197 Indeks terminów 213 Indeks osobowy 219