Opis
Rekomenduję bez żadnych zastrzeżeń rozprawę pana Marka Kuleszy do druku i szerokiego rozpowszechnienia. Ujawniono w pracy obszary dysfunkcji w środowisku szkoły i wynikające stąd konsekwencje rozwojowo-wychowawcze dla dzieci i młodzieży. Także proponowane możliwości zmiany – modyfikacji w formie publikacji powinny dotrzeć do środowisk naukowych, szerokich kręgów instytucji i osób odpowiedzialnych za politykę edukacyjną w kraju. Z recenzji wydawniczej prof. zw. Dr hab. Krystyny Marzec-Holka Spis treściPrzedmowa do wydania książkowego 7 Wstęp 9 Rozdział 1. Agresja i przemoc w szkołach – teoretyczny zarys problematyki 13 1. Zjawisko agresji i przemocy – zakres definicyjny 13 1.1. Agresja, agresywność – zakres znaczeniowy 14 1.2. Sposoby klasyfikacji agresji 15 1.3. Przemoc – próby definicji 17 1.4. Bullying i mobbing – cechy zachowań agresywno-przemocowych 19 1.5. Zaburzenia, dewiacje, fala 20 1.6. Trudności metodologiczne wynikające z interpretacji pojęć 22 1.7. Próba definicyjnego określenia zjawiska agresji i przemocy w szkole 24 2. Przegląd wybranych teorii wyjaśniających zjawisko agresji w szkołach 26 2.1. Wyjaśnienia biologiczne 27 2.2. Klasyczne teorie psychologiczne 29 2.3. Klasyczne teorie socjologiczne 34 2.4. Współczesne teorie psychologiczne 39 2.5. Współczesne teorie pedagogiczno-socjologiczne 43 2.6. Teorie integracyjne 45 3. Zakresy badawcze nad agresją i przemocą w szkole 53 3.1. Podejścia metodyczne do problemu 53 3.2. Stan międzynarodowych badań nad zjawiskiem agresji i przemocy w szkołach 57 3.3. Stan badań nad agresją i przemocą w szkołach polskich 69 4. Podsumowanie i wnioski 94 Rozdział 2. Analiza pojęcia klimatu szkoły w literaturze 96 1. Teoretyczne podstawy rozważań nad klimatem w instytucji 96 1.1. Zakresy znaczeniowe pojęć charakteryzujących właściwości instytucji 96 1.2. Klimat organizacji – cechy charakterystyczne 97 1.3. Klimat organizacji – podstawy teoretyczne 98 1.4. Trudności z ujęciem klimatu organizacji 101 2. Analiza właściwości klimatu szkoły 106 2.1. Podejścia koncepcyjno-badawcze do klimatu szkoły 107 2.2. Klimat szkoły a kultura szkoły 110 2.3. Klimat szkoły a jakość szkoły 112 2.4. Klimat szkolny na mikropłaszczyźnie klasy 115 2.5. Cechy warunkujące kimat szkoły 116 2.6. Determinanty klimatu szkoły 120 3. Przegląd badań nad klimatem szkoły i klasy 122 3.1. Problemy metodyczne z empirycznym ujęciem klimatu w szkołach 123 3.2. Wybrane badania nad klimatem szkoły i klasy 126 3.3. Oddziaływanie klimatu szkoły w świetle badań 134 4. Klimat szkoły a zachowania przemocowe uczniów w świetle wybranych badań empi- rycznych 138 5. Podsumowanie i wnioski 145 Rozdział 3. Metodologia badań własnych 148 1. Założenia teoretyczne 148 1.1. Socjoekologiczna koncepcja badawcza 148 1.2. Klimat szkoły jako wynik doświadczanego środowiska szkolnego 151 1.3. Agresja i przemoc a szkolne uwarunkowania socjoekologiczne 152 2. Problematyka badań 154 2.1. Cele, zainteresowania i intencje badawcze 154 2.2. Klimat szkoły a zjawisko agresji – szczegółowe problemy i pytania badawcze 156 3. Operacjonalizacja zmiennych 157 3.1. Zjawisko agresji i przemocy 157 3.2. Klimat szkoły 163 4. Metodyka badania 166 4.1. Zastosowane techniki 166 4.2. Dobór próby badawczej 167 4.3. Organizacja i przebieg badań 168 4.4. Charakterystyka populacji uczniów 168 4.5. Typy i sposoby analiz statystycznych 170 5. Podsumowanie i wnioski 171 Rozdział 4. Klimat szkoły w opinii uczniów 173 1. Relacje między uczniami 173 1.1. Konkurencja 174 1.2. Kohezja 175 1.3. Więzi społeczne 176 1.4. Dezintegracja 177 2. Relacja uczeń – nauczyciel 178 2.1. Kontakt i zaufanie 179 2.2. Akceptacja 180 2.3. Restrykcyjność 181 3. Atmosfera nauczania i wychowania w opinii uczniów 183 3.1. Wsparcie i zaangażowanie nauczycieli 183 3.2. Współdecydowanie 184 3.3. Szanse na odniesienie sukcesu 185 3.4. Procesy etykietowania 186 3.5. Wyobcowanie 188 4. Pomiar poszczególnych elementów klimatu szkoły 189 5. Uczniowskie postrzeganie klimatu szkoły a typ szkoły, wiek ipłeć uczniów 191 5.1. Postrzeganie klimatu a typ szkoły 191 5.2. Postrzeganie klimatu a płeć uczniów 195 5.3. Postrzeganie klimatu a wiek uczniów 196 6. Podsumowanie i wnioski 199 Rozdział 5. Zjawisko agresji i przemocy w szkole w ocenie uczniów 201 1. Charakterystyka zjawiska agresji i przemocy z perspektywy sprawcy 201 1.1. Występowanie przemocowych, problemowych i przestępczych zachowań uczniów 201 1.2. Dewiacyjne i przestępcze zachowania uczniów 202 1.3. Występowanie agresywnych i przemocowych zachowań uczniów 204 1.4. Nasilenie różnych form zachowań agresywnych i przemocowych w szkole 208 1.5. Nasilenie stosowania agresji i przemocy a płeć i wiek sprawcy 210 1.6. Zmiany w strukturze i nasileniu stosowania przemocy w latach 1997–2003 217 2. Charakterystyka zjawiska agresji i przemocy z perspektywy ofiary 219 2.1. Podleganie agresywnym i przemocowym zachowaniom przez uczniów 219 2.2. Nasilenie podlegania agresji i przemocy w szkole 225 2.3. Płeć i wiek a podleganie agresji i przemocy 227 2.