Opis
Prezentowana książka zawiera wybór 88 kazań dla młodzieży żydowskiej (tzw. egzort), które powstały w Galicji pod koniec XIX i w pierwszych dekadach XX wieku. Stanowiły one część edukacji religijnej uczniów żydowskich uczęszczających do świeckich szkół, zarówno szczebla podstawowego, jak i średniego, czyli gimnazjów. Autorami kazań byli nauczyciele, m.in. Natan Szyper, Arnold Friedman czy Samuel Wolf Guttman, kaznodzieja synagogi postępowej we Lwowie. W tomie znalazły się kazania poświęcone fragmentom Tory na dany tydzień, a także świąteczne, okolicznościowe i związane z cyklem roku szkolnego. Dowiadujemy się z nich, jakie wartości były wpajane młodzieży podczas obowiązkowej edukacji religijnej. Egzorty są cennym źródłem do badań nad duchowością żydowską, a także historią wychowania, procesami akulturacji i integracji. Stanowią ponadto ważny, dziś niemal zupełnie nieznany, przykład żydowskiej homiletyki w języku polskim. ****** Sermons for the Jewish Youth in Galicia The book contains a selection of eighty eight sermons (so-called exhortations) for the Jewish youth, which were written in Galicia at the end of the 19th century and in the first decades of the 20th century. They constituted part of religious education of Jewish students who attended secular primary and secondary schools. The authors of the sermons were teachers such as Natan Szyper, Arnold Friedman or Samuel Wolf Guttman who was the preacher of the progressive synagogue in Lviv. Spis treściWstęp 11 „Wypiastowanie uczucia religijnego”: cel i miejsce egzort w nauczaniu religii mojżeszowej 14 Autorzy i zachowane teksty 16 Charakterystyka i tematyka 20 Miejsce wygłaszania 22 Długość 24 Egzortatorzy i ich wzorce 25 Niemieckie wzorce i literackie inspiracje 28 Egzorty w szkole: ramy prawne i dyskusje wokół ich wprowadzenia 30 Faktyczna obecność egzort w edukacji religijnej 38 Kontekst chrześcijański 44 O niniejszym wyborze 45 Nota edytorska 47 Podziękowania 51 Teksty źródłowe Bernard Löwenstein, [Przemowa] 55 Natan Szyper, Bereszit 58 Natan Szyper, Lech-lecha 62 Natan Szyper, Wajece 67 Natan Szyper, Szemot 72 Natan Szyper, Bo 80 Natan Szyper, Wajakel Pekudej 85 Natan Szyper, Caw 91 Natan Szyper, Tazrija Mecora 94 Natan Szyper, Przemowa do młodzieży na końcu roku szkolnego 98 Natan Szyper, Jom Kipur. Dzień pojednania 103 Natan Szyper, Chag ha-Szawuot (Zielone święta) 107 Ozjasz Thon, W 100-lecie urodzin Adama Mickiewicza 111 Samuel Wolf Guttman, „Nauka w młodości prowadzi na szczyt Synaju” (Przemówienie z okazyi rozpoczęcia nowego roku szkolnego) 114 Samuel Wolf Guttman, „Arka Noego – arka przymierza”. Noach 117 Samuel Wolf Guttman, „Bojaźń Boga, zgodliwość, miłość bliźniego”. Lech-lecha 120 Samuel Wolf Guttman, „Oto jestem”. Wajera 124 Samuel Wolf Guttman, „Dobre dzieci są źródłem zgody i pojednania”. Wajiszlach 127 Samuel Wolf Guttman, „Niechaj będzie światło” (Przemówienie z okazyi uroczystości chanukowej) 131 Samuel Wolf Guttman, „Przez naukę do wolności, do odrodzenia”. Parszat ha-chodesz 135 Samuel Wolf Guttman, Wajikra 139 Samuel Wolf Guttman, „Skromność, pokora, bojaźń Boga”. Szmini 143 Samuel Wolf Guttman, „Pytanie jest początkiem myślenia”. Szabat ha-Gadol 149 Samuel Wolf Guttman, „Trzy sentencye Hillela” 154 Samuel Wolf Guttman, „O życiu doczesnem i pośmiertnem”. Acharej Mot 159 Samuel Wolf Guttman, „Liczcie sobie dni miarki”. Emor 163 Samuel Wolf Guttman, Co ma być naszym drogowskazem na wędrówce życia? Behaalotecha 167 Samuel Wolf Guttman, „Życie – to posłannictwo”. Szelach 171 Samuel Wolf Guttman, „Jaka praca, taka płaca” 175 Samuel Wolf Guttman, Przemówienie z okazyi siedemdziesięcioletniego jubileuszu urodzin Najjaśniejszego Pana, Cesarza i Króla Franciszka Józefa I 178 Samuel Wolf Guttman, „Bóg z wami!” 181 Samuel Wolf Guttman, „Rocznica śmierci” 185 Samuel Wolf Guttman, Światła hawdali 187 Samuel Wolf Guttman, Stara baśń 190 Natan Szyper, Exhorta na święto Chanuka 193 Natan Szyper, Wzorowa egzorta 198 Arnold Friedman, Egzorta [Wiecie o tem…] 200 Arnold Friedman, Egzorta [Przysłowie powiada…] 202 Natan Szyper, Egzorta o trzech środkach zdolnych przebłagać Boga 204 Arnold Friedman, Egzorta zastosowana do zasady, że pewna część majątku ma być na cele dobroczynne obracana 206 Natan Szyper, Egzorta [Lech-lecha] 208 Ozjasz Offenberger, Pokój z wami [Mikec] 210 Ozjasz Offenberger, Idź, posyłam cię do Faraona [Szemot] 212 Natan Szyper, Egzorta [Rabi Tarfon…] 215 Ozjasz Offenberger, Egzorta [Jitro] 219 Natan Szyper, Egzorta z okazyi jubileuszu sześćdziesięcioletnich rządów Najjaśniejszego Pana, Cesarza Franciszka Józefa I 222 Natan Szyper, Egzorta [Rosz ha-Szana, Jom Kipur] 226 Natan Szyper, Egzorta [Sukot] 228 Mojżesz Jakób, Egzorta jubileuszowa 230 Natan Szyper, Egzorta. „Caw” Lewiticus VI. 6 232 Natan Szyper, Egzorta! [Miszpatim] 234 Izaak Hofman, Egzorta (Sydra: Terumah) 236 Natan Szyper, Egzorta [Acharej Mot, Kedoszim] 239 Arnold Friedman, Egzorta [Jeden z mędrców…] 242 Natan Szyper, Egzorta [Rozpoczęcie roku szkolnego] 244 Natan Szyper,