Opis
Ostatnie lata przyniosły duże zainteresowanie tematyką kapitału ludzkiego i społecznego. Jest to ze wszech miar pozytywna tendencja, która na powrót zmienia optykę ekonomii, przesuwając jej główny ciężar z finansów i innych nieożywionych zasobów na kluczowy element gospodarki, jakim są ludzie. Współczesna debata nad kapitałem społecznym jest konsekwencją renesansu idei społeczeństwa obywatelskiego w dużym stopniu zapoczątkowanego pojawieniem się wielkich ruchów społecznych w krajach byłego Bloku Wschodniego i Ameryki Łacińskiej. Trudno nie docenić kapitału społecznego właśnie choćby z perspektywy inicjatyw wolnościowych i solidarnościowych, które w ciągu kilkudziesięciu lat zmieniły oblicze Europy, jeszcze w XX wieku przecież trapionej wojnami, totalitaryzmem i podzielonej ?żelazną kurtyną?. W tym kontekście Unia Europejska to ogromny sukces działań integracyjnych i dążeń wspólnotowych rozwiniętych społeczeństw. Zainteresowanie nauk społecznych oraz ekonomicznych kapitałem społecznym wynika z roli, jaka jest mu przypisywana w kreowaniu wartości dodanej różnego typu organizacji. Prezentowana książka jest wynikiem rozważań nad jego znaczeniem w różnych obszarach działalności człowieka. Treść koncepcji kapitału społecznego zakłada możliwość wieloaspektowej i wielodziedzinowej analizy tego zjawiska w różnych sferach działalności człowieka. Zaprezentowane zagadnienia mają przede wszystkim na celu pokazanie możliwości interpretacyjnych oraz operacjonalizacyjnych kapitału społecznego oraz jego komponentów w najważniejszych obszarach funkcjonowania jednostki oraz społeczeństwa zarówno na poziomie krajowym, lokalnym, jak i regionalnym. Oddawana w ręce Czytelników publikacja składa się z dwóch powiązanych ze sobą części. Pierwsza przedstawia zbiór rozważań teoretycznych dotyczących koncepcyjnych założeń kapitału społecznego i ich możliwości w zakresie jego operacjonalizacji. Druga część zawiera propozycje rozwiązań dla tworzenia kapitału społecznego przez instytucje na poziomie krajowym i lokalnym. I choć książka nie wyczerpuje z zasady podejmowanego tematu, autorzy mają nadzieję, że stanie się interesującym przyczynkiem do dyskusji na temat kapitału obywatelskiego i jego rosnącej roli w kształtowaniu rozwiniętych społeczeństw. Spis treściWstęp 9Część IInterpretacje koncepcji kapitału społecznego i ich możliwości w zakresie jego operacjonalizacji 171. Amerykańskie korzenie kapitału społecznego - Wiesław Bokajło 191.1. Geneza pojęcia kapitału społecznego: społeczeństwo obywatelskie 191.2. James S. Coleman - kapitał społeczny w badaniach nad procesem socjalizacji 251.3. Robert Putnam: kapitał społeczny jako kategoria analityczna - wnioski z badań nad społeczeństwem włoskim 291.3.1. Komponenty kapitału społecznego 301.3.2. Produktywność kapitału społecznego: sieci społecznego/ obywatelskiego zaangażowania, czyli więzi poziome 311.4. ?Saguaro?: kapitał społeczny - recepta na gwałtowny spadek zaangażowania społecznego w Stanach Zjednoczonych 34Podsumowanie 41Summary 422. Kapitał społeczny. Zagadnienia metodologiczne - Monika Klimowicz 432.1. Interdyscyplinarność podejść koncepcyjnych 432.2. Klasyczne koncepcje kapitału społecznego a stanowisko ontologiczne i metodologiczne 442.3. P. Bourdieu - strukturalizm konstruktywistyczny 462.4. Coleman - indywidualizm 472.5. R. Putnam - funkcjonalizm 482.6. F. Fukuyama - pragmatyzm 50Podsumowanie 51Summary 523. Endogenne i egzogenne czynniki determinujące kształtowanie kapitału społecznego - Bogusław Barnaszewski 533.1. Instytucje a rozwój kapitału społecznego 543.2. Uwarunkowania i kontrowersje wokół możliwości budowania kapitału społecznego 563.3. Rola otwartości społecznej dla przełamywania endo- i egzogennych barier rozwojowych 583.4. Znaczenie czynników endo- i egzogennych dla rozwoju kapitału społecznego 603.5. Naturalne i społeczne czynniki środowiska człowieka a kapitał społeczny 613.6. Błędy w oglądzie rzeczywistości społecznej wobec czynników endo- i egzogennych 633.7. Wymóg postrzegania różnorodności czynników endogennych 643.8. Czynniki endo- i egzogenne a procesy ewolucji kulturowej 653.9. Wymóg permanentnej oceny czynników endo- i egzogennych 67Podsumowanie 69Summary 704. Znaczenie ?religii obywatelskiej? w tworzeniu kapitału społecznego - Piotr Grabowiec 734.1. Kapitał społeczny 754.2. Religia obywatelska a kapitał społeczny 79Podsumowanie 83Summary 845. Procedura prawna jako czynnik budowy kapitału społecznego - prawo i więź społeczna w koncepcji J. Habermasa - Arkadiusz Barut 855.1. Jednostka, społeczność, instytucja - dialektyka kontrkultury 865.2. Prawo kolonizujące, prawo emancypujące 875.3. Współzależność autonomii publicznej i prywatnej jako źródło autonomii prawa 895.4. ?Petryfikacja? dyskursu w procedurach 925.5. Polityka deliberatywna, komunikacyjna sfera publiczna 935.6. Procedury sądowe i ideał wolnego dyskursu 95Podsumowanie 96Summary 966. Kapitał społeczny a dobra publiczne - Andrzej S. Bartelski 976.1. Czym jest dobro publiczne? 986.2. Czym jest kap