Opis
Językoznawcze studia nad modalnością są cyklem kilkunastu tekstów, które metodologicznie osadzone w nurcie językoznawczym przynoszą charakterystykę predykatywnych wyrażeń modalnych w polszczyźnie ogólnej i języku prawnym. Część z nich to materiał powstały współcześnie, w którym jest mowa o dotychczasowym stanie badań nad kategorią modalną, przydatności składni semantycznej tak w opisie modalności językoznawczej, jak i prawnej, czynnikach pozwalających lingwiście rozpoznać znaczenie deontycznych wykładników modalnych w ustawach, a także o sposobach uzasadniania dyrektywy normatywnej w Kodeksie prawa kanonicznego. Drugą część publikacji stanowią przedrukowane wcześniejsze artykuły autorki, będące ważnym punktem odniesienia dla współczesnych rozważań. Spis treściOd autorki 9 TEKSTY NAJNOWSZE 15 Modalność – podstawy, obszary badawcze, osiągnięcia, rewizje, kontynuacje 17 Wprowadzenie 17 1. Modalność – od logiki do językoznawstwa 19 2. Podstawowe definicje modalności gramatycznej 23 3. Zasięg modalności – kwestie dyskusyjne 29 4. Główne klasyfikacje modalności 34 5. Modalność w kontekście aktu mowy 39 6. Kategoria modalna w całościach ponadzdaniowych 43 7. Czasowniki i predykatywy modalne 51 8. Lingwistyczne badania nad modalnością w języku prawnym 58 Podsumowanie 63 Modalność językoznawcza i prawna – różne ujęcia, jedna metodologia badawcza 67 Wprowadzenie 67 1. Status modalności w językoznawstwie i prawoznawstwie 69 2. Wieloznaczność wykładników modalności intradyktalnej 72 2.1. Teksty polszczyzny ogólnej 73 2.2. Akty normatywne 75 3. Model syntaktyczny z podstawą znaczeniową. Składnia semantyczna 80 4. Językoznawcze badania nad semantyką wyrażeń modalnych 83 4.1. Teksty polszczyzny ogólnej 85 4.2. Akty normatywne w postaci ustaw 88 Podsumowanie 94 Kontekst ponadzdaniowy w badaniach nad modalnością w ustawach 97 Wprowadzenie 97 1. Kontekst wykładników modalności i jego granice w tekstach polszczyzny ogólnej 100 2. Kontekst w badaniach nad modalnością w języku prawnym 104 3. Ciąg wypowiedzeń i jego istota w językoznawczym opisie modalności prawnej 106 4. Lokalizacja struktur tworzących ciąg wypowiedzeń 111 5. Anaforyczne grupy nominalne z modalnym nomen 113 5.1. Składniki grupy nominalnej uwydatniające międzyzdaniowe nawiązanie 114 5.2. Sposoby rozbudowywania grupy nominalnej 123 Podsumowanie 127 Uzasadnienie dyrektywy prawodawczej w Kodeksie prawa kanonicznego. Sposoby wyrażania 131 Wprowadzenie 131 1. Argumentacja w stanowieniu polskiego prawa 134 2. Językowe wykładniki prawodawczych uzasadnień 137 2.1. Lokalizacja konstrukcji syntaktycznych w Kodeksie prawa kanonicznego 139 2.2. Typy konstrukcji z uzasadnieniem decyzji prawodawcy 141 2.2.1. Wypowiedzenia złożone 141 2.2.2. Ciągi wypowiedzeń 146 2.2.3. Konstrukcje z przyimkiem 150 Podsumowanie 153 PUBLIKACJE SPRZED LAT 161 Czasownik móc we współczesnej prasie polskiej 159 Predykatywne wyrażenie modalne mieć w prasie polskiej 171 O deontycznym znaczeniu konstrukcji z czasownikiem musieć i z predykatywem należy 181 Z problemów modalności epistemicznej 195 O modalności w homiliach i przemówieniach Jana Pawła II 209 Bibliografia 225 Summary. Linguistic studies on 243