Opis
Praca wpisuje się w najlepszy nurt tradycji kontekstualnych badań empirycznych języka dziecka z pogranicza językoznawstwa i psychologii rozwojowej, wyznaczony m.in. przez nazwiska J.B. de Courtenaya, S. Szumana, G.W. Shugar, M. Smoczyńskiej, M. Przetacznikowej, L. Kaczmarka, M. Kielar-Turskiej i in.; dodajmy – badań poszerzonych jednak o nowatorską propozycję kognitywnej metodologii opisu. […] Książka odznacza się przemyślaną konstrukcją podporządkowana kognitywnej oraz psycholingwistycznej metodologii, skoncentrowaną na problemie organizowania i wyrażania w języku wiedzy o emocjach podstawowych (takich jak radość, smutek, złość, strach, wstręt, wstyd, ciekawość) oraz niektórych emocjach pochodnych (podziw, tęsknota i zdziwienie) przez dzieci pozostające na różnych etapach rozwoju poznawczego. (Z recenzji prof. dr. hab. Jana Ożdżyńskiego) Spis treściWstęp 11 Rozdział I 17 Język – myślenie – rzeczywistość. Obraz świata ukryty w języku 17 1.1. Główne tezy dotyczące roli języka w tworzeniu rzeczywistości 17 1.1.1. Kognitywne ujęcie znaczenia 31 1.1.2. Pojęcie „językowego obrazu świata” 38 1.1.3. Model definicji kognitywnej 41 1.2. Reprezentacja wiedzy w umyśle 44 1.2.1. Pojęcie umysłu 44 1.2.2. Modele funkcjonowania poznawczego 47 1.2.2.1. Rola procesów poznawczych w przetwarzaniu informacji 51 1.2.2.2. Reprezentacja poznawcza. Modele wiedzy o świecie i wiedzy językowej 54 Rozdział II 65 Natura zjawisk emocjonalnych 65 2.1. Fundamenty psychologii emocji 66 2.2. Ekspresja emocji. Emocje podstawowe i pochodne 68 2.3. Neuropsychologiczne modele emocji 73 2.4. Charakterystyka zjawisk emocjonalnych 75 2.4.1. Poznawcza reprezentacja emocji 78 2.4.2. Inteligencja emocjonalna a aleksytymia 80 2.5. Lingwistyczne sposoby ujmowania zjawisk emocjonalnych 80 Rozdział III 91 Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka 91 3.1. Rozwój pojęciowy w ujęciu J. Piageta 91 3.2. Nabywanie i tworzenie pojęć w koncepcji L. S. Wygotskiego 98 3.3. Koncepcja J. S. Brunera 100 3.4. Psycholingwistyczne koncepcje opanowywania znaczeń 101 3.5. Znaczenie wyrazu w pracach o charakterze językoznawczym 106 3.6. Rozwój dzieci z zespołem Downa 110 3.6.1. Charakterystyka cech fizycznych 111 3.6.2. Charakterystyczne cechy osobowości i temperamentu 113 3.6.3. Zdolności intelektualne i rozwój społeczny osób z zespołem Downa 115 3.6.4. Rozwój mowy w zespole Downa 120 3.7. Konkretny i hierarchiczny poziom funkcjonowania poznawczego człowieka 124 Rozdział IV 129 Podstawy metodologiczne pracy 129 4.1. Problem badawczy 129 4.2. Charakterystyka badanych grup 135 4.3. Sposób zbierania materiału 140 Rozdział V 147 Językowa projekcja emocji w wypowiedziach sześcioletnich dzieci 147 5.1. Interpretacje wyrazów mimicznych 147 5.2. Eksplikacje semantyczne nazw emocji 152 5.2.1. Radość 152 5.2.2. Ciekawość 162 5.2.3 Zdziwienie 170 5.2.4. Podziw 176 5.2.5. Strach 178 5.2.6. Złość 191 5.2.7. Smutek 199 5.2.8. Wstręt 209 5.2.9. Wstyd 217 5.2.10. Tęsknota 225 5.3. Podsumowanie 231 Rozdział VI 245 Językowa projekcja emocji w wypowiedziach dziesięcioletnich dzieci 245 6.1. Interpretacje wyrazów mimicznych 245 6.2. Eksplikacje semantyczne nazw emocji 248 6.2.1. Radość 248 6.2.2. Ciekawość 257 6.2.3. Zdziwienie 264 6.2.4. Podziw 271 6.2.5. Strach 277 6.2.6. Złość 288 6.2.7. Smutek 298 6.2.8. Wstręt 305 6.2.9. Wstyd 311 6.2.10. Tęsknota 317 6.3. Podsumowanie 324 Rozdział VII 337 Językowa projekcja emocji w wypowiedziach dzieci z zespołem Downa 337 7.1. Interpretacje wyrazów mimicznych 337 7.2. Eksplikacje semantyczne nazw emocji 344 7.2.1. Radość 345 7.2.2. Ciekawość 350 7.2.3. Zdziwienie 353 7.2.4. Podziw 354 7.2.5. Strach 354 7.2.6. Złość 361 7.2.7. Smutek 364 7.2.8. Wstręt 366 7.2.9. Wstyd 367 7.2.10. Tęsknota 369 7.3. Podsumowanie 373 Rozdział VIII 381 Podobieństwa i różnice w sposobach definiowania nazw emocji 381 Bibliografia 391 Aneks 415 Załącznik nr 1 Mimiczne wyrazy emocji 415 Załącznik nr 2 Prace dzieci 421