Opis
Ponad 500 lat po ostatniej edycji jedno z najważniejszych dzieł Jana z Głogowa ukazuje się po raz pierwszy w wydaniu krytycznym, w polskim przekładzie i z komentarzem. Gwiazdy, planety, orbity, a nawet wieści o odkryciu Nowego Świata i pochodzeniu Poncjusza Piłata – Introductorium compendiosum to przekrojowa, humanistyczna opowieść o Ziemi oraz kosmosie z czasów, gdy wszechświat zdawał się być znacznie, znacznie mniejszy i przytulniejszy niż dziś, a drogą teoretycznych dywagacji trzeba było rozważać wszystkie naukowe zagadnienia, także te, które są dla nas oczywiste, gdyż stały się wiadome dzięki teleskopom i kosmicznym podróżom. Współcześnie postać i prace Głogowczyka są nieco zapomniane przede wszystkim z dwóch powodów – po pierwsze był on zwolennikiem, odrzuconej przez naukę i spektakularnie zakwestionowanej przez jego ucznia Mikołaja Kopernika, geocentrycznej teorii wszechświata, po drugie Jan w swoich pracach korzystał z ówcześnie powszechnie używanego języka nauki, dzisiaj znanego jedynie elitarnemu gronu badaczy, czyli łaciny. Obecnie Głogowczyk może odzyskać niesłusznie zapomniane miejsce w panteonie wybitnych polskich humanistów za sprawą ostatniej publikacji doświadczonego tłumacza języków starożytnych oraz znawcy antycznej i europejskiej literatury Roberta K. Zawadzkiego. (z recenzji prof. dr hab. Idaliany Kaczor) Spis treściSPIS TREŚCI CZĘŚĆ I SŁOWO WSTĘPNE .................................................................................................... 9 1. Ogólna charakterystyka dzieła Introductorium compendiosum in „Tractatum sphaerae materialis” Joannis de Sacrobusto Jana z Głogowa ..... 11 Teoria geocentryczna. Uniwersytet Krakowski .............................................. 13 Introductorium compediosum jako komentarz do Traktatu o sferze ................. 21 Przegląd treści rozprawy Introductorium compendiosum ................................ 27 Wstęp dzieła .................................................................................................. 30 Część zasadnicza dzieła ................................................................................. 32 2. Humanistyczne fascynacje średniowiecznego astronoma ............................. 45 3. Mity ............................................................................................................... 59 4. Wątki i postaci biblijne .................................................................................. 71 Modlitewne zwroty ....................................................................................... 71 Jerozolima ..................................................................................................... 73 Piekło ............................................................................................................ 75 Postaci biblijne .............................................................................................. 77 Konkluzja ...................................................................................................... 79 5 . Wątki anegdotyczne i osobliwe ..................................................................... 81 6. Śmierć Pańska i zaćmienie Słońca ................................................................. 87 Definicje zaćmienia Słońca i Ewangelie .......................................................... 87 Zaćmienie Słońca i śmierć Pańska. Interpretacja Jana z Głogowa .................. 88 Inne cudowne zjawiska astronomiczne .......................................................... 92 Konkluzja ...................................................................................................... 95 7. Wątki iberyjskie ............................................................................................. 97 8. Pojęcie czasu ................................................................................................ 105 Wszystkie zjawiska astronomiczne odbywają się w czasie. Wielkość wszechświata ................................................................................. 106 Miary czasu ................................................................................................... 108 Zegar mechaniczny. Dzień naturalny, dzień sztuczny ................................... 109 Dzień najdłuższy, dzień najkrótszy, dzień przestępny, zrównanie dnia z nocą .. 113 Długość ludzkiego życia. Astrologia .............................................................. 117 Wnioski ......................................................................................................... 121 9. Wnioski końcowe .......................................................................................... 123 Nota edytorska ................................................................................................... 125 Bibliografia ......................................................................................................... 127 Nota bibliograficzna .........................................................................