Opis
Inspirację do podjęcia prezentowanego tematu stanowiła teoria inteligencji wielorakich Howarda Gardnera, zgodnie z którą poznawczą kompetencję czy sprawność człowieka najlepiej opisuje się w kategoriach zbioru zdolności, talentów czy też umiejętności umysłowych, nazywanych inteligencjami. Wybrane zagadnienia teoretyczne zestawiono w pracy z fragmentami z badań, a rozważania definicyjne poprowadzono wokół pojawiających się w opracowaniu pojęć i zagadnień. Omówiono przykłady inicjatyw silnie ukierunkowanych na indywidualizację procesu kształcenia, dobrych praktyk i miejsc, które stanowią inspirację do działania i są wzorami godnymi naśladowania, oraz poruszono kwestię zdolności i uzdolnień uczniów. Zasadniczą część pracy stanowi opis wyników badań własnych, na które składa się analiza danych pochodzących z badań ankietowych oraz danych uzyskanych na podstawie badań diagnostycznych, prowadzonych w klasach pierwszych szkoły podstawowej. Publikacja adresowana jest do szerokiego grona odbiorców – teoretyków i praktyków – badaczy, nauczycieli, studentów kierunków humanistycznych czy społecznych. Spis treściSpis treści Wstęp / 9 1.? Indywidualizacja procesu kształcenia w edukacji wczesnoszkolnej / 13 1.1.??? Międzyludzkie różnice indywidualne — perspektywa psychologiczna i pedagogiczna / 14 1.2. Rozważania definicyjne / 17 1.2.1. Proces kształcenia / 17 1.2.2. Indywidualizacja i różnicowanie procesu kształcenia / 20 2. Polityka oświatowa a indywidualizacja procesu kształcenia / 28 2.1. Projekt MEN „Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I—III” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (projekt systemowy) / 29 2.2. „Ja i my” — program nauczania wraz z indywidualizacją procesu kształcenia i wychowania uczniów klas I—III / 32 2.3. Inne wybrane programy i projekty edukacyjne realizowane w klasach I—III szkoły podstawowej / 34 2.4. Uniwersytety dziecięce jako szansa na indywidualizację procesu kształcenia / 38 2.5. Eksploratoria — parki (muzea) edukacyjne w służbie indywidualizacji procesu kształcenia / 42 3. Zdolności i uzdolnienia uczniów / 49 3.1. Zdolności, uzdolnienia, talent — rozważania definicyjne / 50 3.2. Wybrane możliwości diagnozy zdolności kierunkowych uczniów / 53 3.3. Zdolności i inne czynniki a osiągnięcia szkolne uczniów / 58 4. Teoria inteligencji wielorakich Howarda Gardnera / 64 4.1. Założenia teorii inteligencji wielorakich Gardnera / 64 4.2. Zastosowanie teorii inteligencji wielorakich Gardnera na świecie — wybrane przykłady / 72 4.3. Zastosowanie teorii inteligencji wielorakich Gardnera w Polsce — wybrane przykłady / 78 4.4. Programy edukacji elementarnej oparte na teorii inteligencji wielorakich Gardnera / 80 4.5. Teoria inteligencji wielorakich Gardnera w kontekście wybranych badań empirycznych / 82 5. Koncepcja metodologiczna badań własnych / 91 5.1. Charakterystyka badań własnych i ich cele / 91 5.2. Problematyka badań / 93 5.3. Zmienne i ich wskaźniki / 96 5.4. Metody, techniki i narzędzia badawcze / 101 5.5. Przebieg badań, charakterystyka terenu badań i próby badawczej / 104 5.6. Sposoby analizy otrzymanych wyników / 105 6. Czynniki determinujące zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 107 6.1. Zakres indywidualizacji procesu kształcenia ze względu na zdolności kierunkowe uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 107 6.2. Dodatkowe wykształcenie nauczycieli a zakres indywidualizacji z uwzględnieniem zdolności kierunkowych uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 119 6.3. Staż pracy nauczycieli a zakres indywidualizacji procesu kształcenia w aspekcie zdolności kierunkowych uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 123 6.4. Stopień awansu zawodowego nauczycieli a zakres indywidualizacji procesu kształcenia w kontekście zdolności kierunkowych uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 126 6.5. Zakres diagnozy zdolności kierunkowych a zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 128 6.6. Udział klasy/szkoły w dodatkowych programach/projektach edukacyjnych a zakres indywidualizacji procesu kształcenia w kontekście zdolności kierunkowych uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 135 6.7. Liczebność klasy a zakres indywidualizacji procesu kształcenia z uwzględnieniem zdolności kierunkowych uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 139 6.8. Wybrane programy edukacji wczesnoszkolnej i pakiety edukacyjne, na jakich pracują uczniowie, a zakres indywidualizacji procesu kształcenia / 141 6.9. Wyposażenie sali lekcyjnej w media i materiały dydaktyczne a zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 145 6.10. Wielkość miejscowości (liczba ludności) a zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej / 147 6.11. Podsumowanie wyników badań ankietowych / 148 7. Osiągnięcia w obszarach poszczególnych zdolności kierunkowych uczniów klas pierwszych uczestniczących w badaniu i czynniki mogące je determinować / 150 7.1. Zdolności kierunkowe reprezentowane przez uczniów klas pierwszych uczestniczący