Opis
Książka zwyciężyła w III edycji konkursu na najbardziej przydatną książkę prawniczą w praktyce wymiaru sprawiedliwości, organizowanego przez LexisNexis i "Przegląd Sądowy". Monografia poświęcona jest immunitetowi państwa jako instytucji międzynarodowego prawa procesowego cywilnego, rozumianemu jako przeszkoda do rozpoznania sprawy przeciwko państwu przed sądem zagranicznym oraz do wszczęcia egzekucji z jego majątku za granicą. Po omówieniu prawnomiędzynarodowej genezy immunitetu państwa oraz źródeł prawa w tej dziedzinie, rozważania skoncentrowane zostały na umiejscowieniu i charakterystyce funkcjonowania tej instytucji w polskim prawie procesowym cywilnym. Obszerne uwagi poświęcono reżimowi procesowemu immunitetu państwa i jego procesowemu traktowaniu, w tym badaniu immunitetu przez sąd oraz konsekwencjom naruszenia immunitetu państwa po uprawomocnieniu się orzeczenia. Odrębnym przedmiotem opracowania są wybrane problemy procesowe związane z uczestnictwem państwa w postępowaniu cywilnym przed sądem zagranicznym, takie jak: zdolność sądowa i procesowa, reprezentacja, jurysdykcja krajowa, doręczenia i wyrokowanie zaoczne. Praca obejmuje również problematykę immunitetu państwa w europejskim prawie procesowym cywilnym. Spis treściWykaz skrótów 13 Wprowadzenie 23 Rozdział I. Ogólne zagadnienia immunitetów w postępowaniu cywilnym 33 1. Immunitet w poszczególnych dziedzinach prawa 33 2. Immunitet w postępowaniu cywilnym 50 2.1. Zagadnienia terminologiczne 50 2.2. Immunitet sądowy 57 2.3. Immunitet egzekucyjny 65 3. Władza jurysdykcyjna w postępowaniu cywilnym; charakter prawny immunitetu sądowego i egzekucyjnego 69 4. Immunitet sądowy i egzekucyjny a jurysdykcja krajowa 77 4.1. Uwagi wstępne 77 4.2. Stan prawny po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 2008 r. 79 4.3. Ocena przyjętego rozwiązania 81 5. Inne immunitety w postępowaniu cywilnym; określenie kierunku dalszych rozważań 91 Rozdział II. Źródła prawa w dziedzinie immunitetu państwa, jego zakres i najnowsze tendencje rozwojowe 93 1. Źródła prawa międzynarodowego w dziedzinie immunitetu państwa 93 1.1. Uwagi wstępne i historyczne 93 1.2. Obowiązujące prawo traktatowe 101 1.2.1. Europejska konwencja o immunitecie państwa (konwencja bazylejska) 101 1.2.1.1. Uwagi wstępne 101 1.2.1.2. Podstawowe założenia 102 1.2.1.3. Charakterystyka postanowień uchylających immunitet 105 1.2.2. Konwencja międzynarodowa o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących immunitetów statków państwowych 109 1.2.3. Inne wielostronne umowy międzynarodowe 110 1.3. Prace nad ujednoliceniem reguł dotyczących immunitetu państwa na szczeblu międzynarodowym w ramach instytucji prywatnych 116 1.3.1. Prace Instytutu Prawa Międzynarodowego (Institut de Droit International) 116 1.3.2. Prace Towarzystwa Prawa Międzynarodowego (International Law Association) 118 1.3.3. Pozostałe inicjatywy prywatne 120 1.4. Ujednolicenie reguł dotyczących immunitetu państwa pod auspicjami organizacji międzynarodowych (prace Komisji Prawa Międzynarodowego ONZ) 121 1.4.1. Uwagi wstępne 121 1.4.2. Ogólna charakterystyka Konwencji NZ o immunitecie jurysdykcyjnym państw i ich majątku 124 1.4.2.1. Struktura i zakres zastosowania konwencji NZ 124 1.4.2.2. Ogólne reguły dotyczące immunitetu państwa 126 1.4.2.3. Przebieg postępowania 130 1.4.2.4. Znaczenie konwencji NZ i jej perspektywy 131 1.5. Immunitet państwa jako norma międzynarodowego prawa zwyczajowego 133 2. Immunitet państwa w prawie krajowym i praktyce państw obcych 136 2.1. Uwagi wstępne 136 2.2. Państwa, w których nie przyjęto wewnętrznych regulacji w dziedzinie immunitetu państwa 136 2.3. Państwa, w których przyjęto odrębne regulacje ustawowe w dziedzinie immunitetu państwa 143 2.4. Pozostałe państwa 154 3. Zakres immunitetu państwa 158 3.1. Uwagi wstępne 158 3.2. Zakres podmiotowy 158 3.3. Immunitet pełny czy ograniczony? 161 4. Immunitet państwa jako ius dispositivum 194 5. Najnowsze tendencje rozwojowe w dziedzinie immunitetu państwa 197 6. Uzasadnienie immunitetu państwa 205 Rozdział III. Podstawa prawna i miejsce immunitetu państwa w polskim prawie procesowym cywilnym 210 1. Uwagi wstępne 210 2. Podstawa prawna immunitetu państwa w polskim prawie procesowym cywilnym 211 2.1. Stan nauki i orzecznictwa 211 2.2. Umowy międzynarodowe jako podstawa prawna immunitetu państwa w prawie polskim 218 2.3. Prawo unijne 224 2.4. Kodeks postępowania cywilnego; państwo obce jako "inna osoba" w rozumieniu art. 1111 § 1 pkt 3 k.p.c. 225 2.5. Odesłanie do międzynarodowego prawa zwyczajowego poza zakresem art. 1111 § 1 pkt 3 k.p.c. 233 3. Reżim procesowy immunitetu państwa 239 3.1. Uwagi prawnoporównawcze 239 3.1.1. Prawo niemieckie 239 3.1.2. Prawo szwajcarskie 242 3.1.2.1. Immunitet państwa jako wyraz braku jurysdykcji sądów szwajcarskich 242 3.1.2.2. Immunitet państwa a problem terytorialnego powiązania sprawy z forum (Binnenbeziehung) 244 3.1.3. Prawo austriackie 246 3.1.4. Prawo państw common law 249 3.1.4.1. Koncepcja jurysdykcji w prawie procesowym państw common law 2