Opis
Książka jest kompletną i kompetentną analizą krytyczną skrywanego niekiedy zjawiska, jakim było i jest nauczanie w klasach łączonych. Ryszard Pęczkowski przedstawił atrakcyjną pedagogicznie formułę współczesnego i płodnego pragmatycznie oraz teoretycznie ujęcia klas łączonych, to jest nauczania w zespołach zróżnicowanych wiekowo. Wykazał przy tym, że taka zmiana podejścia i perspektywy ujęcia może zaowocować atrakcyjnymi pedagogicznie rozwiązaniami teoretycznymi i pragmatycznymi. Jest to pierwsze tego typu studium w polskiej literaturze naukowej podejmujące porównawcze analizy osiągnięć uczniów klas łączonych oraz uczniów klas jednorodnych środowisk miejskich i wiejskich. Ryszard Pęczkowski w swoich badaniach w latach 1996–2006 zajął się osiągnięciami szkolnymi w zakresie następujących umiejętności językowych: czytanie ze zrozumieniem, wiadomości o języku, umiejętności ortograficzne, umiejęt-ność wielozdaniowej wypowiedzi pisemnej. Słusznie uznał, że są one znaczące dla wszelkich szkolnych osiągnięć poznawczych. Z recenzji dr. hab. Stanisława Dylaka, prof. UAM w Poznaniu Spis treściWstęp 7 ROZDZIAŁ I. Klasy łączone. Charakterystyka zjawiska 19 1. Istota systemu nauczania w klasach łączonych 19 1.1. Kontekst socjologiczny 19 1.2. Kontekst pedagogiczny 27 2. Klasy łączone – przyczyny występowania 36 2.1. Uwarunkowania historyczno-społeczne 36 2.2. Uwarunkowania osadniczo-przestrzenne 41 3. Nauczanie w klasach łączonych w świetle liczb 42 3.1. Okres międzywojenny 43 3.2. Okres powojenny – lata 1945–2009 47 4. Prawne podstawy funkcjonowania klas łączonych 55 4.1. Okres międzywojenny 55 4.2. Okres powojenny – lata 1945–2009 62 5. Nauczanie w klasach łączonych w świetle literatury 76 5.1. Okres międzywojenny 77 5.2. Okres powojenny – lata 1945–2009 79 ROZDZIAŁ II. Stereotyp klas łączonych a rzeczywistość 89 1. Koszty kształcenia w klasach łączonych 91 2. Infrastruktura dydaktyczna szkół z klasami łączonymi 92 3. Kadra pedagogiczna klas łączonych 95 ROZDZIAŁ III. Realizacja procesu kształcenia w systemie klas łączonych 101 1. Struktura procesu kształcenia w klasach łączonych 105 1.1. Faza cicha lekcji – charakterystyka 109 1.2. Faza głośna lekcji – charakterystyka 114 2. Proces komunikacji na lekcjach w klasach łączonych 120 3. Nauczyciele wobec nauczania w klasach łączonych 137 ROZDZIAŁ IV. Osiągnięcia szkolne uczniów klas łączonych 143 1. Problem, metoda, organizacja badań 144 2. Osiągnięcia szkolne uczniów z zakresu edukacji językowej 148 2.1. Poziom umiejętności czytania ze zrozumieniem 163 2.2. Poziom wiadomości o języku 167 2.3. Poziom umiejętności ortograficznych 170 2.4. Poziom umiejętności wielozdaniowej wypowiedzi pisemnej 179 3. Uogólnienia i wnioski 187 ROZDZIAŁ V. Od klas łączonych do kształcenia w grupie zróżnicowanej wiekowo. Koncepcja zmiany 201 1. Determinanty proponowanej zmiany 202 2. Kontekst demograficzny proponowanej zmiany 207 3. Charakterystyka koncepcji zmiany 211 3.1. Kształcenie w grupie zróżnicowanej wiekowo – definicja pojęcia 211 3.2. Źródła kształcenia w grupie zróżnicowanej wiekowo 213 3.3. Epistemologiczne podstawy kształcenia w grupie zróżnicowanej wiekowo 217 3.4. Pedagogiczne uwarunkowania kształcenia w grupie zróżnicowanej wiekowo 220 3.5. Nauczyciel a praca w grupie zróżnicowanej wiekowo 233 4. Media a kształcenie w grupie zróżnicowanej wiekowo 237 Zakończenie 245 Bibliografia 251 ANEKS Literatura zagadnienia w układzie chronologicznym 267 Spis tabel i rycin 301 Summary 303