Opis
Ewolucja postrzegania Arktyki z perspektywy stosunków międzynarodowych to fascynująca historia jej kilkusetletniego „odkrywania, eksploatowania i kolonizowania, wreszcie zaś całkowitego zawłaszczenia przez nieliczną grupę państw. To intrygująca historia międzynarodowej rywalizacji i współpracy w zakresie naukowego poznania tajemnic Dalekiej Północy, a także dzieje militarnych zmagań z okresu obu wojen światowych oraz czasów zimnej wojny. Spis treściWprowadzenie 11 1. Rola międzynarodowa jako kategoria nauki o stosunkach międzynarodowych 27 1.1. Rozwój teorii ról międzynarodowych 28 1.2. Istota i specyfika roli międzynarodowej 34 1.3. Klasyfikacje ról międzynarodowych 43 1.4. Zagadnienie ewolucji roli międzynarodowej 47 1.5. Przydatność teorii ról międzynarodowych... do badania ewolucji stosunków międzynarodowych w regionie Arktyki 54 2. Region Arktyki jako środowisko ról międzynarodowych 61 2.1. Charakterystyka regionu Arktyki 62 2.1.1. Wymiar geograficzny 66 2.1.2. Wymiar klimatyczno-ekologiczny 70 2.1.3. Wymiar prawnomiędzynarodowy 74 2.1.4. Wymiar społeczny 84 2.1.5. Wymiar gospodarczy 89 2.1.6. Wymiar strategiczno-militarny 108 2.2. Etapy rozwoju Arktyki jako środowiska ról międzynarodowych 114 2.2.1. Arktyka jako terytorium podboju 115 2.2.2. Arktyka jako przestrzeń rywalizacji 119 2.2.3. Arktyka jako strefa współpracy 120 2.2.4. Arktyka jako arena wyzwań 123 2.3. Uczestnicy stosunków międzynarodowych w regionie Arktyki 125 2.3.1. Międzynarodowe struktury współpracy regionalnej 125 2.3.2. Państwa spoza regionu 144 2.3.3. Uczestnicy niepaństwowi 149 3. Ewolucja ról międzynarodowych państw arktycznych w regionie Arktyki 161 3.1. Arktyczne role Finlandii 162 3.1.1. Uwarunkowania 162 3.1.2. Koncepcje 164 3.1.3. Efektywność 167 3.1.4. Ewolucja 168 3.2. Arktyczne role Islandii 169 3.2.1. Uwarunkowania 169 3.2.2. Koncepcje 172 3.2.3. Efektywność 174 3.2.4. Ewolucja 176 3.3. Arktyczne role Kanady 177 3.3.1. Uwarunkowania 177 3.3.2. Koncepcje 182 3.3.3. Efektywność 186 3.3.4. Ewolucja 190 3.4. Arktyczne role Królestwa Danii 192 3.4.1. Uwarunkowania 192 3.4.2. Koncepcje 200 3.4.3. Efektywność 204 3.4.4. Ewolucja 206 3.5. Arktyczne role Norwegii 208 3.5.1. Uwarunkowania 208 3.5.2. Koncepcje 213 3.5.3. Efektywność 218 3.5.4. Ewolucja 222 3.6. Arktyczne role Rosji 223 3.6.1. Uwarunkowania 223 3.6.2. Koncepcje 229 3.6.3. Efektywność 233 3.6.4. Ewolucja 235 3.7. Arktyczne role Stanów Zjednoczonych 236 3.7.1. Uwarunkowania 236 3.7.2. Koncepcje 238 3.7.3. Efektywność 244 3.7.4. Ewolucja 248 3.8. Arktyczne role Szwecji 249 3.8.1. Uwarunkowania 249 3.8.2. Koncepcje 251 3.8.3. Efektywność 253 3.8.4. Ewolucja 256 4. Znaczenie i perspektywy ewolucji ról międzynarodowych w Arktyce 261 4.1. Regionalne znaczenie ewolucji ról 261 4.2. Globalne znaczenie ewolucji ról 265 4.3. Scenariusze przyszłych ról międzynarodowych w regionie Arktyki 268 Zakończenie 273 Bibliografia 279 Summary 339