Opis
Ogromne dzieło „Etymologii” Izydora z Sewilli (ok. 560-636) w pierwszym polskim przekładzie zostało wydane w 2024 roku (księgi 1-10). Kontynuacją edycji są księgi 11-20. Autor połączył w nim dziedzictwo antyku z dorobkiem intelektualnym chrześcijaństwa. Opisując świat, czyni narzędziem poznania etymologię, która wyjaśnia źródłosłowy, nazywa rzeczy i próbuje zawrzeć odpowiedź na pytanie o istotę wszechrzeczy. Encyklopedia, słownik i podręcznik łaciny i greki zarazem, będąca summą ówczesnej wiedzy teologicznej i świeckiej. Przez całe średniowiecze były tekstem po Biblii najczęściej przepisywanym i czytanym, a także naśladowanym, tłumaczonym i komentowanym; inspirowały uczonych i poetów, kształtowały umysły pisarzy oraz czytelników, po czasy nowożytne. W 1999 roku Papieska Rada do Spraw Środków Społecznego Przekazu ogłosiła Izydora patronem Internetu, uzasadniając decyzję tym, że opracowując “Etymologie” stał się on twórcą najstarszej w historii ludzkości bazy danych. Dzieło Izydora z Sewilli nie jest tylko pomnikiem dawnej kultury, świadectwem minionych epok, głoszącym ich wyblakłą, przebrzmiałą świetność. Katalogiem przestarzałych wierzeń, przekonań i nieaktualnych wiadomości o świecie. Przeciwnie, jest arcydziełem i dokumentem z zamierzchłej przeszłości, świadczącym jak daleką drogę przebyła ludzkość w swoim poznawczym i intelektualnym rozwoju. Wczesnochrześcijańskie źródło wiedzy nie wyschło. Nie jest jego rolą dorównywanie współczesnym źródłom wiedzy czy informacji. Zgodnie z zasadą że historia jest nauczycielką życia, spełnia raczej rolę zwierciadła, dzięki któremu możemy spojrzeć w głąb dziejów, ujrzeć początek intelektualnej wędrówki ludów Europy przez wieki. Pozwala docenić i uszanować osiągnięty przez ludzkość poziom, na który pracowały pokolenia uczonych, wynalazców, pisarzy, ale także lekarzy, rolników, budowniczych czy podróżników. W myśl słynnego twierdzenia filozofa i teologa Bernarda z Chartres (1060-1125): „Jesteśmy karłami, którzy wspięli się na ramiona olbrzymów. W ten sposób widzimy więcej i dalej niż oni, ale nie dlatego, ażeby wzrok nasz był bystrzejszy lub wzrost słuszniejszy, ale dlatego, iż to oni dźwigają nas w górę i podnoszą o całą gigantyczną wysokość”. „Etymologie” skierowane są do czytelników zainteresowanych: patrologią, teologią, filozofią, myślą Ojców Kościoła, mediewistyką, historią Kościoła, językoznawstwem, socjologią, historią kultury i nauki (także technicznej) oraz innymi naukami humanistycznymi. Posiada ogromne walory poznawcze, edukacyjne i dydaktyczne. Szczególnie polecana jest uczniom, a także studentom w/w dziedzin nauki, pracownikom naukowym, dziennikarzom, duchownym i szeroko pojętej inteligencji. Spis treściIzydor z Sewilli, Etymologie, ks. 11–20: świat stworzony przez Boga, świat tworzony przez człowieka (T. Krynicka) 13 Księga 11. O człowieku i poczwarach (T. Krynicka, A. Wilczyński) 39 1. O człowieku i jego częściach 39 2. O okresach ludzkiego życia 64 3. O poczwarach 71 4. O przemianach 78 Księga 12. O zwierzętach (T. Krynicka, A. Wilczyński) 79 1. O bydlętach i zwierzętach pociągowych 79 2. O dzikich zwierzętach 89 3. O małych zwierzętach 98 4. O wężach 100 5. O robakach 110 6. O rybach 113 7. O ptakach 123 8. O małych stworzeniach latających 138 Księga 13. (T. Krynicka, A. Wilczyński, I. Mikołajczyk) 142 Streszczenie 142 1. O świecie 142 2. O atomach 143 3. O żywiołach 145 4. O niebie 145 5. O częściach nieba 146 6. O kołach nieba 148 7. O powietrzu i chmurze 148 8. O grzmocie 149 9. O błyskawicach 150 10. O tęczy oraz o zjawiskach powstających w chmurach 151 11. O wiatrach 153 12. O wodach 157 13. O różnorodności wód 157 14. O morzu 159 15. O oceanie 160 16. O Morzu Śródziemnym 161 17. O morskich zatokach 163 18. O przypływach i cieśninach 164 19. O jeziorach i stawach 165 20. O otchłani 167 21. O rzekach 168 22. O potopach 174 Księga 14. O Ziemi (T. Krynicka, A. Wilczyński, I. Mikołajczyk) 176 1. O Ziemi 176 2. O okręgu świata 177 3. O Azji 178 4. O Europie 188 5. O Libii 196 6. O wyspach 200 7. O przylądkach 210 8. O górach i pozostałych nazwach [związanych z] Ziemią 211 9. O podziemiach 218 Księga 15. O budowlach i polach (T. Krynicka, A. Wilczyński) 221 1. O miastach 221 Założyciele i założycielki sławnych miast 223 2. O budowlach publicznych 233 3. O budynkach mieszkalnych 240 4. O budynkach sakralnych 242 5. O schowkach 245 6. O roboczych pomieszczeniach 246 7. O wejściach 248 8. O częściach budowli 249 9. O ogrodzeniach 252 10. O namiotach 253 11. O grobach 254 12. O wiejskich budowlach 255 13. O rolach 255 14. O granicach gruntów 258 15. O miarach gruntów 259 16. O drogach 262 Księga 16. (T. Krynicka, A. Wilczyński) 265 1. O pyłach i bryłach ziemi 265 2. O bryłach ziemi wydobywanych z wody 267 3. O kamieniach pospolitych 270 4. O kamieniach znakomitszych 272 5. O marmurach 277 6. O kosztownych kamieniach 279 7. O zielonych kosztownych kamieniach 280 8. O czerwonych kosztownych kamieniach 283 9. O purpurowych [kosztownych kamieniach] 285 10. O biały