Opis
W niniejszym tomie znalazły się teksty wybitnych polskich uczonych pracujących w słowie i dla słowa. Niech ten imponujący zestaw autorów świadczy o skali problemu społecznego, jakim stał się publiczny dyskurs w naszym kraju, jakże często pozostający w jaskrawej sprzeczności z szeroko pojętą etyką słowa, pełen agresji i brutalności, nienawiści i pogardy, naruszający niezbywalne prawo każdego człowieka do poszanowania jego godności osobistej. Niech diagnoza takiej sytuacji w polskiej kulturze komunikacji służy pogłębionej refleksji, prowadzącej ku zdecydowanemu przeciwdziałaniu. [Jan Miodek] Spis treściSłowo wstepne 9 OGÓLNE PROBLEMY ETYKI SŁOWA Jadwiga Puzynina U podstaw etyki mowy 15 Jadwiga Puzynina, Anna Pajdzińska Etyka słowa. 21 Jadwiga Puzynina Kultura języka a etyka słowa 31 Jerzy Bartmiński Etyka słowa a potoczny wzorzec komunikacji 39 Anna Cegieła Ku drugiemu człowiekowi 51 Anna Wierzbicka Trzy zasady etyki słowa 67 RÓZNE TYPY NARUSZEN ETYKI SŁOWA Michał Głowiński Nowomowa (rekonesans) 77 Leszek Bednarczuk Nowo-mowa (Zarys problematyki i perspektywy badawcze) 95 Andrzej Bogusławski O nowomowie 111 Walery Pisarek W sprawie języka IV RP. 129 Andrzej Markowski Warunki właściwego użycia języka: etyka słowa – manipulacja językowa – nowomowa 133 Michał Głowiński Retoryka nienawiści 147 Jadwiga Puzynina Język porozumienia, język agresji, język alienacji 157 Dorota Zdunkiewicz-Jedynak Językowy kodeks poprawności politycznej a kultura języka 163 Katarzyna Kłosińska Dyskurs etyczny i pragmatyczny 175 Bożena Witosz O dyskursie wykluczenia i dyskursach wykluczonych z perspektywy lingwistycznej 181 Marek Kochan Debata gdańska 199 RODZAJE NIEETYCZNYCH ZACHOWAN JEZYKOWYCH (I SZERZEJ KOMUNIKACYJNYCH) Stanisław Gajda Agresja językowa w stosunkach międzyludzkich 217 Irena Kaminska-Szmaj Źródła agresji językowej. Co to jest inwektywa polityczna? Językowe sposoby obrażania przeciwnika politycznego 225 Elżbieta Laskowska Agresja językowa jako problem moralny 245 Maria Peisert Zakamuflowane formy agresji językowej 253 Jerzy Bralczyk Brutalizacja języka publicznego 269 Anna Cegieła Nieetyczne zabiegi o charakterze redukującym 277 Kazimierz Ożóg O współczesnych polskich wyrazach obraźliwych 299 Bożena Taras Wulgaryzacja zachowań językowych i kulturowych. 307 Anna Cegieła Działania językowe naruszające zasadę poszanowania suwerenności człowieka 323 Małgorzata Marcjanik Miejsce etykiety językowej wśród wartości. Uwagi ogólne 339 Radosław Pawelec Perswazja w słownikach 347 ETYKA SŁOWA W NAUCE, EDUKACJI, MEDIACH I POLITYCE Jadwiga Puzynina Etos akademicki a odpowiedzialność za kulturę 363 Andrzej Szostek MIC Czy etyka wspiera, czy ogranicza naukę? 367 Tadeusz Zgółka Zadania edukacyjne w zakresie kultury języka polskiego i etyki w szkole* 379 Zofia Cygal-Krupa Etyka słowa we współczesnych badaniach językoznawczych 385 Danuta Krzyżyk, Helena Synowiec Etyka słowa w rozumieniu młodzieży 391 Małgorzata Karwatowska Wartości młodzieży współczesnej jako podstawa ustanawiająca autorytet 403 Halina Karaś, Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska Retoryka i erystyka na lekcjach języka polskiego 421 Grzegorz Żuk Style wychowania instytucjonalnego 431 Walery Pisarek Kodeksy etyki dziennikarskiej 439 Barbara Sobczak Informowanie (nie)etyczne. O etyce dziennikarskiej i manipulacji w mediach 449 Zbigniew Bauer Polskie fora internetowe. Przykład „mowy nienawiści” czy „mowy agresji”? 473 Stanisław Barańczak Słowo – perswazja – kultura masowa 483 Teresa Dobrzyńska Metafory wartościujące w publicystyce i wypowiedziach polityków 495 Agata Małyska Etyka słowa a techniki argumentacyjne w dyskusjach polityków 507 O SŁOWACH WAZNYCH DLA ETYKI KOMUNIKACJI Anna Wierzbicka Karta etyki globalnej w słowach uniwersalnych 523 Walery Pisarek Pojęcie słów sztandarowych 539 Jadwiga Puzynina Co sie dzieje z prawda dzis? 545 Jolanta Antas O kłamstwie i zakłamaniu 561 Renata Grzegorczykowa Różne rozumienia wyrazu godność we współczesnej polszczyźnie 573 Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska Nie ma (prawdziwej) wolności bez odpowiedzialności. O kontrowersjach wokół pojęcia wolności 585