Opis
Etyka Geulincxa w swoim racjonalnym aspekcie jest właściwie jedną wielką pochwałą ludzkiego rozumu. Rozumu, który wyznacza zasady postępowania, kreśli granice działań, sprowadza je do wypełniania powinności. Ludzkie możliwości i pragnienia w sferze etyki zostają zredukowane do jednego: postanowienia czynienia zawsze tylko tego, co każe rozum. Jednakże dzięki zdefiniowaniu rozumu jako boskiego pierwiastka w człowieku Geulincx czyni człowieka czymś wielkim, bo mającym bezpośredni kontakt z Bogiem. Od Boga jako początku i celu, zarówno w sensie moralnym, jak i metafizycznym, uzależniony jest człowiek oraz cały świat. W tym aspekcie etyka Geulincxa jest deterministyczna. ze Wstępu tłumaczki Filozofia okazjonalistyczna kojarzy się przede wszystkim z nazwiskiem N. Malebranche’a, który bez wątpienia był postacią najwybitniejszą i najbardziej znaczącą w tym kręgu filozoficznym. Niemniej jednak nie można właściwie zrozumieć samego Malebranche’a, jak też nie można zrozumieć genezy i ciągu rozwojowego okazjonalizmu, jeśli nie pozna się stanowiska filozoficznego Geulincxa. Chodzi tu o zrozumienie, w jaki sposób dokonało się przejście od sformułowanej przez Geulincxa tezy o okazjonalistycznym charakterze związku przyczynowo-skutkowego w sferze oddziaływań wzajemnych między substancjami różnymi (czyli duszą i ciałem) do sformułowanej przez Malebranche’a tezy dotyczącej okazjonalistycznego charakteru tego związku w sferze oddziaływań miedzy substancjami jednorodnymi. Nadto chodzi o zrozumienie, w jaki sposób z okazjonalistycznej metafizyki Geulincxa wyrasta jego okazjonalistyczna etyka, mająca być zarazem etyką zgodną z nakazami chrześcijańskimi. Spis treściWstęp tłumaczki 5 Bibliografia 22 Etyka Dedykacja do Traktatu I 25 Przedmowa do Czytelnika 27 Traktat I. O cnocie i najznamienitszych jej właściwościach, które potocznie nazywa się cnotami głównymi 31 Rozdział 1. O cnocie ogólnie 31 Rozdział 2. O cnotach głównych 39 Traktat II. O cnotach powszechnie nazywanych szczegółowymi 84 Część I. O cnotach szczegółowych ogólnie 86 Część II. O cnotach szczegółowych względem nas 92 Część III. O cnotach szczegółowych względem Boga 99 Część IV. O cnotach szczegółowych względem jakiegokolwiek innego człowieka 107 Traktat III. O celu i o dobru 109 Traktat IV. O uczuciach 122 Traktat V. O nagrodzie cnoty 138 Traktat VI. O roztropności 158 Uwagi do Etyki 171