Opis
Celem działalności gospodarczej jest wytwarzanie i konsumpcja dóbr. Z upływem czasu realizacja tego celu doprowadziła do wyodrębnienia się krajów zamożnych i ubogich. Różnice w poziomie zamożności stawały się tak duże, że po II wojnie światowej pojawiła się konieczność przeciwdziałania ubóstwu w skali światowej. W ten sposób powstała ekonomia rozwoju. Rodowód ekonomii rozwoju jest złożony. Początkowo pozostawała ona pod wpływem ekonomii klasyczno-neoklasycznej i keynesowskiej, następnie wypracowała własne metody badawcze. Są nimi podejścia przyrodnicze (geograficzne) i historyczno-instytucjonalne, które ostatecznie zostały połączone w jedno podejście, tj. przyrodniczo-historyczne. Jego istotną część stanowią teorie ludnościowe. Badania przyczyn zamożności i ubóstwa wymaga ujęcia ogólnoświatowego (globalnego). Występują tutaj zagadnienia jednej ścieżki rozwoju oraz dualizmu gospodarczego świata, z którymi wiąże się tematyka jedności i dualizmu ludnościowego. Doprowadziły one do pojawienia się odmiennych koncepcji rozwojowych, w których różne znaczenia przypisuje się działalności państwa, rynkowi oraz integracji gospodarczej. W książce omówiono także alternatywne podejście do działalności gospodarczej, w których mniejsze znaczenie ma pomnażanie zamożności, a większe – zadowolenie z życia. Są nimi ekonomia behawioralna i ekonomia szczęścia. Podręcznik jest przeznaczony dla studentów kierunków ekonomicznych. Spis treściOd Autora Rozdział 1. Analiza ekonomiczna 1.1. Istota działalności gospodarczej. Wzrost gospodarczy, zamożność i ubóstwo 1.2. Natura ludzka w działalności gospodarczej i ekonomii 1.3. Podejścia badawcze w ekonomii 1.4. Podejście historyczno-instytucjonalne 1.5. Podejście przyrodnicze (geograficzne) 1.6. Podejście przyrodniczo-historyczne Rozdział 2. Ukształtowanie się gospodarki światowej 2.1. Dotychczasowy rozwój ludności świata 2.2. Teoria przejścia demograficznego. Projekcja rozwoju ludności świata 2.3. Mierzenie efektu działalności gospodarczej 2.4. Zarys dziejów gospodarczych świata Rozdział 3. Struktura gospodarki światowej 3.1. Zamożność i ubóstwo współcześnie 3.2. Współczesny wzrost gospodarczy 3.3. Globalizacja Rozdział 4. Alternatywne podejście do działalności gospodarczej. Rozwój społeczny 4.1. Poziom rozwoju społecznego. Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) 4.2. Obecny poziom rozwoju społecznego 4.3. Poziom rozwoju społecznego a zamożność 4.4. Definicje i miary ubóstwa Rozdział 5. Ekonomia rozwoju wśród nauk ekonomicznych 5.1. Natura ludzka w głównych teoriach ekonomicznych 5.2. Struktura ekonomii. Wyodrębnienie się ekonomii rozwoju 5.3. Powiązania ekonomii rozwoju 5.4. Ideologia rozwoju Rozdział 6. Czynnik przyrodniczy w rozwoju gospodarczym.Ujęcie pesymistyczne 6.1. Poglądy klasyków ekonomii na znaczenie czynnika przyrodniczego. Teorie ludnościowe 6.2. Hipoteza ludnościowa Adama Smitha 6.3. Zasada ludnościowa Malthusa 6.4. Teoria stanu stacjonarnego Ricarda. Przyrodnicza granica wzrostu gospodarczego Rozdział 7. Czynnik przyrodniczy w rozwoju gospodarczym. Ujęcie optymistyczne 7.1. Poglądy współczesne na znaczenie czynnika przyrodniczego 7.2. Model wzrostu gospodarczego Solowa. Oddalanie się przyrodniczej granicy wzrostu gospodarczego 7.3. Hipoteza ludnościowa Kremera 7.4. Teoria ludnościowa Beckera. Dualizm ludnościowy świata 7.5. Weryfikacja modelu wzrostu gospodarczego Solowa. Przyrodnicza granica wzrostu gospodarczego współcześnie Rozdział 8. Przejawy działania czynnika przyrodniczego 8.1. Izolacja geograficzna. Regiony historyczno-geograficzne 8.2. Choroby tropikalne 8.3. Rywalizacja o zasoby przyrody Rozdział 9. Ścieżki rozwoju gospodarczego 9.1. Paradygmat ekonomii 9.2. Paradygmat jednej ścieżki rozwoju gospodarczego. Teoria stadiów wzrostu gospodarczego Rostowa 9.3. Paradygmat dualizmu gospodarczego. Hipoteza Prebischa–Singera i teoria uzależnienia Prebischa–Franka Rozdział 10. Szokowe przyspieszanie tempa wzrostu gospodarczego 10.1. Istota przyspieszania tempa wzrostu gospodarczego. Znaczenie oszczędności i inwestycji 10.2. Przeklęty krąg ubóstwa według Myrdala 10.3. Teoria wielkiego pchnięcia Rosensteina-Rodana i Nurksego. Model wzrostu gospodarczego Harroda–Domara 10.4. Wybór metod wytwórczych 10.5. Stopień równości w podziale produktu a tworzenie oszczędności. Hipoteza odwróconego U Kuznetsa Rozdział 11. Stopniowe przyspieszanie tempa wzrostu gospodarczego 11.1. Teoria kosztów komparatywnych Ricarda. Teoria rozwoju przez handel Benhama 11.2. Hipoteza konwergencji bezwarunkowej. Model wzrostu gospodarczego Solo-wa (ponownie) Rozdział 12. Autonomiczny wzrost gospodarczy. Orientacja krajowa 12.1. Idea autonomicznego wzrostu gospodarczego 12.2. Odrzucenie hipotezy konwergencji bezwarunkowej. Teoria kapitału ludzkie-go Schultza 12.3. Teoria gospodarki dualnej Lewisa. Krytyka Todaro Rozdział 13. Autonomiczny wzrost gospodarczy. Orientacja międzynarodowa 13.1. Stopień otwartości gospodarki. Polityka substytucji importu i polityka pro-mocji eksportu 13.2. Hipoteza konwergencji war