Opis
Tematem tej książki są złożone relacje między edukacją a rozwojem gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń Polski i jej regionów. Nie ulega wątpliwości, że statystyczny związek między wiedzą a rozwojem jest bardzo silny. Na wiele ważnych pytań związanych z tą relacją nie udaje się jednak na razie znaleźć w pełni przekonujących odpowiedzi. Czy zasoby wysokiej jakości kapitału ludzkiego, będącego produktem edukacji, mają rzeczywiście tak duże znaczenie dla tempa wzrostu gospodarczego, czy może, sądząc tak, mylimy skutek z przyczyną, ponieważ inwestowanie w edukację jest przywilejem zamożnych a wiedza raczej efektem niż czynnikiem rozwoju gospodarczego? Czy z perspektywy gospodarki lokalnej bądź regionalnej inwestowanie w funkcje edukacyjne, na przykład w szkolnictwo wyższe, może przynieść bezpośrednie korzyści ekonomiczne? Jaka jest rola systemu edukacji w wielkich przemianach gospodarczo-ustrojowych, takich jak polska transformacja po 1989 r., i jaki jest wpływ transformacji na edukację? Jakie czynniki decydują o przestrzennej mobilności najlepiej wykształconych członków społeczeństwa i jakie mogą być skutki tej mobilności dla regionalnego zróżnicowania rozwoju gospodarczego? Jakie czynniki determinują osiągnięcia edukacyjne uczniów i studentów i jakiego rodzaju polityka publiczna sprzyja sukcesowi szkolnemu? To tylko niektóre z kwestii, jakimi zajmuje się współcześnie ekonomia edukacji, omówionych w niniejszej książce Spis treściPodziękowania 7 Wprowadzenie 9 O czym jest ta książka 9 Znaczenie edukacji 10 Ważniejsze pojęcia 18 Rozdział 1 Kapitał ludzki jako czynnik rozwoju gospodarczego w teorii i badaniach empirycznych 20 Perspektywa mikroekonomiczna – rynek pracy 21 Podejście makroekonomiczne 30 Kapitał ludzki a wzrost gospodarczy. Badania empiryczne 33 Zasób versus jakość kapitału ludzkiego 40 Kapitał ludzki a wzrost gospodarczy w skali regionalnej 43 Rozdział 2 Edukacja a zróżnicowanie rozwojowe polskich regionów 50 Zróżnicowanie rozwojowe polskiej przestrzeni 50 Procesy długiego trwania 50 Dystans miasto–wieś 54 Metropolie a obszary pozametropolitalne 55 Konwergencja czy dywergencja? 58 Regionalne zróżnicowanie zasobów kapitału ludzkiego w Polsce 65 Empiryczny model wzrostu na poziomie podregionalnym z uwzględnieniem kapitału ludzkiego 71 Rozdział 3 Regionalne zróżnicowanie osiągnięć edukacyjnych 80 Jakość edukacji w kontekście przestrzennym 80 Regionalne zróżnicowanie osiągnięć szkolnych w 82 W poszukiwaniu przyczyn zróżnicowania wyników egzaminów – model empiryczny 87 Źródła danych 90 Wyniki badania – dane opisowe 91 Wyniki estymacji modelu regresji 95 Czynniki historyczne a niewyjaśnione różnice między regionami 100 Podsumowanie i wnioski 104 Rozdział 4 Edukacja a transformacja gospodarcza. Doświadczenia Polski 107 Główne cechy polskiej transformacji 107 Zmiany w systemie edukacji – ogólna charakterystyka 110 Edukacja jako ochrona przed szokiem transformacyjnym 113 Edukacja jako narzędzie decentralizacji państwa 119 Od uniwersytetu elitarnego do powszechnego 123 Rozdział 5 Korzyści dla polskich miast z pełnienia funkcji akademickiej w kontekście mobilności edukacyjnej i poedukacyjnej ludności 136 Znaczenie uczelni wyższej dla rozwoju miasta i regionu 136 Koncepcja badania i źródła danych 138 Zdolność miast do przyciągania studentów 142 Absorpcja absolwentów uczelni przez miasta 147 Syntetyczne miary zdolności miast do tworzenia i absorbowania kapitału ludzkiego 152 Zagranica jako kierunek migracji absolwentów 154 Uczelnie: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński 157 Małe miasta akademickie: Nowy Sącz i Rybnik 162 Podsumowanie – typologia miast akademickich o randze wojewódzkiej 164 Rozdział 6 Determinanty decyzji migracyjnych wykształconych Polaków 167 Podstawy teoretyczne 167 Strategie estymacji empirycznej 170 Zróżnicowanie lokalnych stóp zwrotu z edukacji i migracji w Polsce 173 Empiryczny model przepływów absolwentów uczelni między województwami 179 Wnioski z badania czynników migracji absolwentów uczelni między województwami 193 Podsumowanie 195 Literatura 204 Spis tabel 213 Spis rycin 215