Opis
Książka stanowi pewien fenomen w pedagogice. Łączy bowiem problematykę zabawy z mniej uchwytnymi kategoriami radości i szczęścia, które są rozpatrywane w kontekście literatury i muzyki. Publikacja, będąca 17. tomem serii „Nauczyciele – nauczycielom”, składa się z trzech części napisanych przez poszczególne współautorki. Bronisława Dymara wydobywa ważne znaczenia zabawy i funkcje ludycznej edukacji, charakteryzuje cechy dziecięcości oraz przybliża kategorie komizmu i humoru w oparciu o teksty J. Brzechwy, K. Makuszyńskiego i A. Lindgren. Alina Górniok-Naglik rozpatruje źródła szczęścia i radości, jej manifestacje w zabawie i tańcu, opisane w poezji oraz językowe formy wyrażania zróżnicowanych ludzkich myśli i uczuć w przestrzeniach ludyczności. Z wnikliwych analiz wierszy wyprowadza typy poezji o tańcu i zabawie, nazywa je i nowatorsko dookreśla. Jadwiga Uchyła-Zroski ukazuje radość i zabawę jako swoistą formę muzykowania, wyrażaną śpiewem, grą na instrumentach i tańcem. Ujmuje też zabawę jako żywioł i stan istnienia. Charakteryzuje czynniki hamujące i wyzwalające potrzebę bawienia się u dzieci oraz młodzieży w różnym wieku. Przekonuje, że zabawa wyzwala zdolności twórcze człowieka. W książce zamieszczono wiele celnych przykładów, sentencji i powiedzeń. Dodatkową wartość stanowi antologia „Bliżej zabawy, radości i szczęścia”, zawierająca 80 wierszy, w tym 30 utworów napisanych przez dzieci, młodzież licealną i studentów pedagogiki. Spis treściWstęp 11 Preface 13 Część pierwsza. Bronisława Dymara; Zabawa, radość i szczęście w literaturze i życiu dzieci, młodzieży, dorosłych 19 Rozdział I. Poszukiwanie nowych znaczeń, kontekstów i przestrzeni zabawy 19 Zabawa, radość i szczęście jako cel sam w sobie – stan istnienia 19 Zabawa a cechy dziecięcości 21 Wyrażanie uczuć 22 Specyficzne cechy umysłowości dziecka 23 Kontakt z rzeczami 23 Specyfika społecznych kontaktów dziecka 24 Dziecięce spotkania ze światem przyrody i sztuki 24 Kod dziecięcego języka jako istotna cecha dziecięcości 25 Humor, komizm, śmiech, radość bawienia się i zabawy 26 Przestrzenie życia i przestrzenie zabawy 31 O dwóch ważnych niedopowiedzeniach w literaturze przedmiotu 35 Aneks 1 36 Aneks 2 37 Aneks 3 38 Rozdział II. Teksty literackie źródłem wiedzy o egzystencjalnych, społeczno-moralnych, estetycznych i poznawczych cechach zabawy 39 Czytaj i baw się z nami, czyli różne odcienie zabawy w literaturze 39 Zabawa jako stan istnienia i źródło radości – śladami książek Marii Kownackiej i Wandy Chotomskiej 44 Fikcja, fantazja i rzeczywistość w zabawach inspirowanych książkami Juliana Tuwima i Kornela Makuszyńskiego 47 Społeczno-moralne, witalne i hedonistyczne cechy zabaw bohaterów książek Astrid Lindgren 52 Żywioł zabawy 61 Rozdział III. Radość zabawy w życiu dzieci i młodzieży 65 Lekcje, których za mało w naszych szkołach – uczenie się kompleksowe z bliska 65 Dziecko jako osoba. Uczeń jako człowiek 65 „Omne trinum perfektum” – wszystko, co potrójne, jest doskonałe – trójdzielna budowa kompleksów 67 Żywioł radości i zabawy w uczeniu się – nauczaniu kompleksowym 69 Przestrzenie – obszary współdziałania. Bliżej integracji rzeczywistej 70 Dominanty działań kompleksowych, czyli sztuka wybierania i odrzucania 72 Zabawa i taniec na zajęciach kompleksowych w szkole podstawowej 74 Rozmyślania nauczyciela 74 Atmosfera i sztuka projektowania – lekcja projektująca 74 Bierzemy udział w realizacji kompleksu (3 lekcje) 75 Bawimy się w teatr 77 Zakończenie zajęć. Refleksja i samoocena 78 Zabawa i taniec na zajęciach kompleksowych w gimnazjum 79 Rozmyślania nauczyciela i jego asystentów 79 Projektowanie – stwarzanie sytuacji do swobodnych wypowiedzi 80 Lekcje ćwiczeniowo-badawcze 81 Spójrzmy na siebie, oceńmy wyniki naszej pracy 83 Rozmyślania końcowe, ewaluacja 84 Zabawa i taniec na zajęciach kompleksowych w liceum 84 Myśl o sławie nie zawsze służy sprawie 84 Znów o sztuce projektowania 85 Reportaż z bliska, czyli bogactwo działań realizacyjnych 87 Wyniki końcowe, nie zawsze typowe 88 Nagroda wierszem dla wytrwałych w poszukiwaniu radości i szczęścia 89 Radość i optymizm jako dar i nadzieja 90 Problemy – Poszukiwania – Inspiracje 92 Streszczenie 92 Summary 92 Aneks 93 Część druga. Alina Górniok-Naglik; Zabawa, taniec, radość i szczęście w poezji oraz w twórczości dzieci i młodzieży 97 Rozdział I. Wokół zabawy, tańca, radości i szczęścia 97 W poszukiwaniu szczęścia i radości 97 Manifestacja radości i szczęścia – zabawa i taniec w życiu człowieka 98 Sposoby wyrażania szczęścia i radości w twórczości, czyli słów kilka o sztuce poetyckiej 100 Rozdział II. Poezja o zabawie i tańcu 101 Zabawa w poezji dla dorosłych – tytułem wprowadzenia 101 Zabawy dziecięce w poezji dla dorosłych 101 Zabawy dorosłych w poezji 104 Zabawa w poezji dla dzieci 108 Wiersze dzieci i młodzieży o zabawie 112 Zabawa w poezji dziecięcej 112 Zabawa w poezji dorastającej młodzieży 114 Taniec w poezji dla dorosłych i dzieci oraz w wierszach tworzonych przez dzieci i młodzież 116 Taniec w poezji dla