Opis
Książka Dziecko w świecie edukacji. Przykłady zajęć kompleksowych. Bliżej integracji osoby i pedagogiki współbycia jest drugą częścią publikacji Dziecko w świecie edukacji. Podstawy uczenia się kompleksowego – nowe kształty i wymiary edukacji o tym samym tytule głównym, a zarazem XIX tomem serii „Nauczyciele – Nauczycielom”, wydawanej od 1996 roku w Oficynie Wydawniczej „Impuls”. Wątek egzystencjalny, filozofia codzienności przenika całą nasza serię. Bliskie nam są słowa Cypriana Kamila Norwida zawarte w Promethidionie: Kto kocha, małe temu ogromnie i lada promyk rozbudza nadzieję. W tomie tym jest wiele promyków i nadziei na lepszą edukację. Pierwsza część (rozdziały I–II) to opowieść o sztuce uczenia się i zmaganiach mających na celu ocalenie w ludziach współczesnych istoty człowieczeństwa. Zostały tu także, jak wiele znaczeń mieści się w słowie „pomiędzy”. Tworzy ono przestrzenie obojętne, wrogie, życzliwe, pełne nadziei. Bywa niekiedy wytrychem, ale częściej kluczem do serc i umysłów innego człowieka, do dziecięcej wrażliwości. Dalsza część główna (rozdziały III–VI) przybliża życzliwe przestrzenie interpersonalne współtworzone wraz z uczniami w kompleksowej edukacji w szkole podstawowej, gimnazjum, liceum i na uniwersytecie. Ukazano, że dzięki różnorodnym, a zarazem innowacyjnym działaniom najbardziej z pozoru przeciętna szkoła, może stać się przestrzenią tworzenia kultury. Uzasadniono również, że innowacyjnie prowadzona edukacja kompleksowa nie tylko dostarcza uczniom wiedzy przedmiotowej, strategicznej i autokreacyjnej, lecz także pobudza rożne sfery aktywności. Bywa źródłem fascynacji, radości i poszukiwania sensów życia oraz wartości wykonywanej pracy. Problemy te przybliża ostatni rozdział o pedagogice współbycia, która jest odmianą personalizmu, a zarazem rezultatem kompleksowych działań. Działaniom tym towarzyszy tworzenie systemu norm i kryteriów ocen przy współudziale uczniów, systemu przekształcającego się w samoocenę, będącą podstawą uczenia się przez całe życie. W tym rozdziale omówione zostały różnorodne przestrzenie interpersonalne: przestrzeń intelektualna, mentalna, światopoglądowa, emocjonalna, terapeutyczna i autokreacyjna (metaprzestrzeń). Stanowią one syntezę integracji osoby wychowanka. Spis treściWstęp 7 Introduction 9 Rozdział I. O sztuce uczenia się, czyli nauczanie kompleksowe „w pigułce” 11 1. O tym, co w sztuce uczenia się jest najważniejsze 11 2. Programy nauczania a sztuka projektowania zajęć kompleksowych z uczniami 16 3. Kompleks. Kompleksowe uczenie się – nauczanie. Strategie współdziałania 22 4. Przyjazne sposoby oceniania i współbycia 29 5. Podmiotowość z bliska 33 Rozdział II. Człowiek. Świat. Edukacja. Dziwne historie ze słowem „pomiędzy” 39 1. Słowo „pomiędzy” – klucz, wytrych czy nadzieja? 39 2. Człowiek w świecie a wychowanie do człowieczeństwa 42 3. Dorosły i dziecko a edukacja permanentna 46 4. Dziecko (uczeń) w wielu światach. Światy dziecka 49 5. Człowiek i człowieczeństwo na marginesach edukacji. Jak długo jeszcze? 52 Rozdział III. Kompleksowe uczenie się w szkole podstawowej – podstawy więzi 55 1. Klasa szkolna jako przestrzeń tworzenia kultury. Dom i książka w życiu dziecka 55 2. Dom niejedno ma imię i z tego właśnie słynie. Projektowanie kompleksu w klasie VI – podstawy więzi 58 3. Obowiązek, potrzeba i pasja uczenia się. Bogactwo form uczenia się a cechy dialogu w lekcjach ćwiczeniowo-badawczych 61 4. Zarys kompleksu o książkach, lekturach i czytaniu 66 5. Rodzaje więzi interpersonalnych jako wynik kompleksowych działań. Typy integracji rzeczywistej 70 Rozdział IV. Strategie twórczego uczenia się – realizacja kompleksów w gimnazjum 73 1. Pojęcie strategii i organizacji pracy w klasie szkolnej 73 2. Odpowiedzialność za dobro wspólne. Projektowanie kompleksu w klasie III gimnazjum 77 3. Twórcze funkcjonowanie uczniów podczas realizacji kompleksu „Odpowiedzialność za dobro wspólne” 81 4. Piękno a formy i język literatury. Zarys kompleksu w klasie II gimnazjum 84 5. Twórca, twórczość, twórczy uczeń i nauczyciel – rozmowy i dyskusje bez granic 88 Rozdział V. Kształcenie i kształtowanie człowieka. Edukacja kompleksowa w liceum 91 1. Od haseł o edukacji „zintegrowanej” do rzeczywistej integracji osoby wychowanka 91 2. Kształcenie i kształtowanie postaw licealistów w trakcie projektowania cyklu zajęć o człowieku i człowieczeństwie 97 3. Człowiek i człowieczeństwo, sacrum i profanum w literaturze, sztuce, życiu. Realizacja zajęć ćwiczeniowo-badawczych 100 4. Zarys kompleksu o gościnności i życiu codziennym 105 5. Innowacyjne kształcenie i kształtowanie postaw uczniów wyzwaniem XXI wieku 112 Rozdział VI. Poszukiwanie zagubionego klucza do radości i fascynacji. Studenci pedagogiki jako współtwórcy kompleksowej edukacji 117 1. Fascynacje studentów innowacjami jako przejaw oporu wobec schematów szkolnej oraz uniwersyteckiej edukacji 117 2. Funkcjonowanie studentów w dwóch rolach: student-uczeń i student-nauczyciel 122 3. Innowacje edukacyjne źródłem wiedzy o nauczyciel