Opis
Książka dotyczy dramy jako metody edukacyjnej polegającej na odgrywaniu ważnych z pedagogicznego punktu widzenia sytuacji, których uczestnicy zachowują się, jakby przebywali w innych okolicznościach i uczestniczyli w innych interakcjach międzyludzkich. Drama rozgrywa się zatem na styku świata realnego i umownego, fikcyjnego, ale jej znaczenie przenosi się na prawdziwe doświadczenie odgrywającego, w czym właśnie leży jej wartość edukacyjna. W niniejszym opracowaniu drama jest rozpatrywana w szerszych kontekstach interdyscyplinarnych. Sięgnięcie po współczesną wielodziedzinową myśl teoretyczną jest o tyle istotne, że nie tylko nadaje inny status dramie jako metodzie edukacyjnej, ale przede wszystkim ujawnia jej nieznane czy nieuświadamiane do tej pory możliwości. O wiele szerzej definiuje też dramę: jako formę naturalnej aktywności człowieka, stanowiącą podstawę jego spontanicznych zachowań w autentycznych sytuacjach życiowych, oraz jako sposób naturalnego przyswajania wiedzy. Na tej właśnie podstawie została zbudowana drama edukacyjna wykorzystywana w sposób zamierzony, świadomy w różnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych. Autorka zwraca zatem uwagę, że znane techniki wykorzystywane w trakcie sesji dramowych powstały dzięki zauważeniu i przeniesieniu mechanizmów pierwotnych procesów edukacyjnych. Spis treściOD AUTORKI 9 WSTĘP 13 ROZDZIAŁ I. Drama – jest w niej ukryty skarb 29 Drama – od definicji do pełnego znaczenia 30 Drama a cztery filary edukacji 33 Drama w raporcie strategicznym DICE 36 Drama w perspektywie nowych zadań edukacyjnych 40 ROZDZIAŁ II. W poszukiwaniu źródeł dramy 51 Geneza dramy w świetle antropologii filozoficznej 52 Teatr jako przedstawienie w działaniu 54 Źródła dramy w świetle antropologii kulturowej 56 Dramowe pierwiastki w kultach religijnych 61 ROZDZIAŁ III. Imperatyw roli – w życiu i w dramie 63 Wszechobecność i potencjalność roli w życiu człowieka 63 Rola społeczna jako system i wzorzec stosunków normatywnych 66 Rola jako narzędzie wywierania wrażeń-68 Edukacyjna i rozwojowa aktualność ról społecznych 73 Rola społeczna w dramie edukacyjnej 77 ROZDZIAŁ IV. Drama jako model sytuacji i zachowań społecznych 81 Drama a interakcje społeczne 82 Partnerzy interakcji w dramie 86 Interakcjonizm symboliczny 87 Komunikacja i konstruowanie znaczeń 90 Między strukturą a działaniem 92 ROZDZIAŁ V. Drama i gry, które się toczą 95 Gry i ich reguły 97 Znaczenie gier w życiu człowieka 98 Gry o utajonej motywacji 101 Drama a gry językowe 106 Szkoła i gry uczniowskie 109 Gry a inteligencja społeczna 110 ROZDZIAŁ VI. Kim jestem – homo dramus w procesie autokreacji 115 Drama i tożsamość 115 "Ja" w zwierciadle innych 117 Kim jestem – perspektywa różnych dyscyplin naukowych 119 Dzisiejsze problemy z tożsamością a drama 127 ROZDZIAŁ VII. Narracyjny charakter dramy 135 Drama jako opowieść o życiu 135 Od literatury do procesu życia 136 Narracja w dramowym rozwoju człowieka 140 Narracja w edukacji – narracja w dramie 143 Narracja literacka – narracja w dramie 150 Cechy narracji w dramie 152 ROZDZIAŁ VIII. Zachowania językowe i rozumienie w dramie 159 Drama a właściwości zachowań językowych 162 Drama a rozwój i funkcje języka 164 Język jako narzędzie komunikacji w dramie 169 Inne formy ekspresji 173 Drama – od dialogu do rozumienia 175 Drama – rozumienie przez doświadczenie 179 ROZDZIAŁ IX. Tworzenie światów równoległych 185 Drama w zabawie i w fikcji 185 Zabawa jako działanie w rozwoju dziecka i edukacji 188 Zabawa tematyczna i drama 192 Zabawa a drama projekcyjna i właściwa 195 Problem wyobraźni i fikcji w dramie i zabawie 197 Fikcja literacka a fikcja w dramie 201 ROZDZIAŁ X. Drama a scenariusze ludzkiego życia 205 Scenariusze ludzkich biografii 206 Sposoby odgrywania scenariuszy 209 Biografia jako skrypt realizowany 215 Pedagogiczny wymiar biografii a drama 217 Drama i metoda badań biograficznych 218 Drama – biografia i psychoterapia 221 ROZDZIAŁ XI. Drama – od nurtu Nowego Wychowania do pedagogiki emancypacyjnej i krytycznej 225 Drama – przełom progresywistyczny 225 Drama w Polsce – kontekst teorii wychowania estetycznego 227 Drama w kręgu pedagogiki emancypacyjnej i krytycznej 230 Drama społeczna w Anglii 238 Drama wobec pedagogiki postmodernizmu 243 Drama stosowana – nowy etap dramy w Polsce 244 ZAKOŃCZENIE Czy drama ma przyszłość? 247 BIBLIOGRAFIA 251