Opis
Książka wpisuje się w nurt eseistyczny twórczości Andrzeja Gronczewskiego. Łączy dwie perspektywy: horyzont eseistyczny z melancholijną refleksją nad ludzką egzystencją i historią kultury, a przede wszystkim nad formą, którą przydaje jednej i drugiej upływający czas. Jest to oryginalna wypowiedź artystyczna, swoisty pamiętnik intelektualny, monolog literaturoznawcy i konesera sztuki. The book belongs to the essayistic part of Andrzej Gronczewski’s work. It combines two perspectives: the essayistic outlook with a melancholy reflection on human existence and the history of culture, and most importantly on the form which both acquire through the passing of time. It is an original artistic work, a sort of an intellectual diary, a monologue of a literature scholar and an art.. Connoisseur. Spis treściCzytelnik bez biblioteki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Wirus donkichotyzmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Takiego czytelnika szukają filozofowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Piekło jako biblioteka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Sny we wnętrzu płomienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Proch i popiół . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Fenomenologia popiołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Golgota śmiechu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Czwarta śmierć Don Kichota – czyli obrazy scen marzennych Bolesława Leśmiana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Moja druga biblioteka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Dłonie czasu [Esej o człowieku w bieli] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 1. Święto dłoni – czyli święto dotyku. Biografia dłoni. Kamienie wymierne i kamienie bólu. Dwoisty kamieniołom. Dłonie jako krajobrazy serca. Dłonie – w „oku pamięci”. . . . . . . . . . . 85 2. Instrumenty modlitwy i narzędzia Boga. Humor Boży – czyli przygody w świecie rzeczy. Dar obecności. Wielka poezja gestu. Słowa w aparacie głośnika. W lesie rąk. . . . . . . . . . . . . 96 3. Modlitwa w Muzeum Wyobraźni. Dłonie jako budowla. W katedrze dłoni. Modlitwa dzięki rzeźbie i modlitwa – dzięki wierszowi. Wniebowstąpienie i "wziemięwstąpienie”. Galeria dłoni. Dłonie, jakie zapamiętałem. Katalog dłoni polskich. Ręce powitania i dłonie pożegnalne. Dłoń – w masce dłoni. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 4. Wzlot słów. Widnokręgi bez granic. W skafandrze pilota kosmicznego. Dialektyka wielkich liczb. Scena realna i scena ze środka snu. Notatki do księgi. Dziady Mickiewicza. Dyktatura cytatów. Dyktatura metafory. . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 5. Eksplozja wyobraźni polskiej. Ogień we wnętrzu ciała. Dłonie płonące. Słońce podziemne. W lesie snów plemiennych. Kształt człowieka. Notatki do księgi; Słowacki, Król-Duch. Dyktatura cytatów, ciąg dalszy. Dyktatura metafory. . . . . . . . . 113 6. Tła i analogie. Bezokoliczniki Montaigne’a. Ręka i słowo. Składnia gestu. Galeria rzeźb i obrazów. „Wielka Ręka” Leśmiana. Modlitwa Beato Angelico. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 7. Ręka jako zadanie plastyczne. Dłoń jako autobiografia. Dłonie poronne. Tylko ręka. Obecność nieobecnego. . . . . . . . 122 8. Mały traktat o zachwycie. Modlitwa przed bitwą. Artyści wszystkich czasów. Artyści całego świata. Praca jako modlitwa. Modlitwa Fra Angelico. Patron artystów. Chwila w Fiesole. Winnice i „tła”, „ojczystości” pełne. Gwiazdy w Agrigento. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 9. Cząstka świata i świat cały. Klucze uniwersalne i klucze domowe. Norwid i wszystkie języki milczenia. Milczenie jako część mowy. Gramatyka milczenia. Tekst bez tekstu. Mowa po śmierci mowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Sto lat temu umarł Tołstoj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Broda Lwa Nikołajewicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Tołstoj we wnętrzu cudzych snów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 Wszystko – czyli Nic ? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 Późne popołudnie albo wczesny wieczór . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 Stronice dawnych książek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Wielka Fuga Lwa Tołstoja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 Trawa Tołstoja. Obłoki księcia Andrzeja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Cienie Lwa Tołstoja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Kamienne łzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 1. Lamentacja. Rzeka rozpaczy, Acheron. Łza niewidzialna. Płacz w całym człowieku. O płaczu przedmiotów. Zegary wiel