Opis
Jest to kontynuacja cyklu książek poświęconych historii jedzenia, dietetyki i medycyny w antyku klasycznym i wczesnym Bizancjum. Autorzy przedstawiają studia odnoszące się do kolejnych grup pokarmów – kontynuując wątek podjęty w części I książki Dietetyka i sztuka kulinarna antyku i wczesnego Bizancjum (II–VII w.) pt. Zboża i produkty zbożowe w źródłach medycznych antyku i wczesnego Bizancjum (nr XVI, ser. „Byzantina Lodziensia”), opisując rolę roślin strączkowych i warzyw, immanentnych składników diety starożytnych. Analizują też znaczenie mięs, podrobów i wyrobów wędliniarskich w kuchni i praktyce medycznej. Ważne są też teksty odnoszące się do kulturowych, ideologicznych i ekonomicznych aspektów żywności w życiu ówczesnych społeczności grecko-rzymskich i bizantyńskich. Aprowizacja Antiochii nad Orontesem nabiera znaczenia studium przypadku, zaś tekst o nawykach żywieniowych, smakoszostwie i poszczeniu ilustruje kontekst antropologiczny i historyczny diety. Pozwala zrozumieć pozamaterialne przyczyny konkretnej praktyki dietetycznej na podstawie drobiazgowej i erudycyjnej analizy setek świadectw źródłowych ówczesnego piśmiennictwa i pokazuje religijne znaczenie zwyczajów żywieniowych. Publikacja stanowi syntetyczne ujęcie zarządzania dostępnością żywności dla dużych skupisk ludzkich tego okresu. Antiochia nad Orontesem jest dobrym przedmiotem badań ze względu na długotrwałą (i ciągle aktualną) tradycję badań archeologicznych i stosunkowo bogaty zasób źródeł pisanych. Spis treściWstęp – Maciej Kokoszko 10 Rozdział I. Aprowizacja Antiochii nad Orontesem w czasach cesarstwa rzymskiego. Status quaestionis – Paweł Filipczak 12 Uwagi wstępne 12 1. Zaopatrzenie w wodę 15 2. Zaopatrzenie w produkty rolne i zwierzęce 41 Rozdział II. Pokarm dla zdrowia ciała. Rośliny strączkowe, warzywa, mięso oraz produkty zwierzęce – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 62 Cele badawcze – Maciej Kokoszko 62 Wstęp. Dietetyka, farmakologia i sztuka kulinarna w źródłach medycznych (II–VII w.) – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 64 1. Rola roślin strączkowych (óspria) w świetle źródeł medycznych pomiędzy II a VII w. – Maciej Kokoszko, Zofia Rzeźnicka, Krzysztof Jagusiak 76 Soczewica – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak 85 Bób – Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 105 Łubin – Zofia Rzeźnicka 125 2. Rola warzyw w diecie na podstawie źródeł medycznych w okresie pomiędzy II a VII w. – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 136 Dzika flora jadalna – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 153 Sałata – Zofia Rzeźnicka 178 Kapusta – Krzysztof Jagusiak 185 Rzodkiew – Maciej Kokoszko 193 Burak – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak 199 Czosnek – Zofia Rzeźnicka 205 Cebula – Krzysztof Jagusiak 212 Por – Maciej Kokoszko 217 3. Rola mięsa w okresie pomiędzy II a VII w. w świetle źródeł medycznych – Zofia Rzeźnicka 222 3.1. Zwierzęta czworonożne 235 3.2. Drób 314 3.3. Podroby i inne produkty pochodzenia zwierzęcego 385 3.4. Wyroby wędliniarskie 435 Wnioski – Maciej Kokoszko, Krzysztof Jagusiak, Zofia Rzeźnicka 457 Słowniczek wybranych terminów greckich – Zofia Rzeźnicka 465 Rozdział III. Od obżarstwa do postu – praktykowanie wstrzemięźliwości od pokarmu przez chrześcijan do VII w. – Sławomir Bralewski 472 Wykaz skrótów 532 Bibliografia 536 Źródła 536 Opracowania 558 Summary 584 Indeks osobowy 594 Indeks nazw geograficznych i etnicznych 608