Opis
Monografia pt. Demokracja, decyzje, wybory jest pierwszą w polskiej literaturze naukowej syntetyczną pracą przedstawiającą wszechstronnie i kompetentnie wiedzę na temat demokratycznego podejmowania decyzji społecznych. Autor przedstawia w niej zarówno teoretyczne koncepcje demokracji, jak również typy systemów wyborczych; a następnie bada ich własności oraz analizuje społeczne konsekwencje systemów wyborczych dla kształtowania się systemu partyjnego oraz dla politycznej efektywności demokracji reprezentacyjnej. prof. Grzegorz Lissowski Uniwersytet Warszawski Doskonała, unikatowa w polskiej literaturze naukowej książka. Podstawowa lektura dla wszystkich zajmujących się systemami głosowania i demokracją przedstawicielską. prof. Piotr Świstak University of Maryland Ta książka to swoista biblia dla twórców i „użytkowników”systemów wyborczych. Autor analizuje blisko trzydzieści wariantów większościowych, proporcjonalnych i quasi-proporcjonalnych systemów wyborczych. Ukazuje, jak poszczególne parametry systemu wyborczego i ich rozmaite kombinacje, wpływają na wynik wyborów oraz jakie to ma konsekwencje dla teorii demokracji. prof. Jacek Raciborski Uniwersytet Warszawski Spis treściWSTĘP 11 CZĘŚĆ PIERWSZA. DEMOKRACJA I DEMOKRATYCZNE DECYZJE 15 1. DEMOKRACJA: DEFINICJE I MODELE 15 1.1. Demokracja – warunki konieczne 15 1.1.1. Definicja Lincolna 15 1.1.2. Kryteria demokracji 17 1.2. Większość i mniejszość, efektywność i konsensus 19 1.2.1. Dwie koncepcje teoretyczne 21 1.2.1.1. Demokracja madisonowska 21 1.2.1.2. „Decyzyjna teoria demokracji” Sartoriego 23 1.2.2. Demokracja majorytarna i konsensualna: dwa modele empiryczne 27 1.2.3. Modele empiryczne a koncepcje teoretyczne 32 2. DECYZJE DEMOKRATYCZNE 35 2.1. Teoria wyboru społecznego – podstawowe pojęcia 36 2.2. Demokratyczne decyzje społeczne – ogólne warunki 39 2.2.1. Równość 40 2.2.2. Autonomia społeczeństwa 41 2.2.3. Adekwatna reprezentacja 43 2.2.4. Inne pożądane właściwości: optymalność Pareto i niezależność od alternatyw niezwiązanych 44 2.3. Reguła większości 46 2.3.1. Reguła większości a postulaty demokracji 46 2.3.2. Decyzyjność reguły większości 48 2.4. Poza regułą większości 50 2.5. Czy demokracja jest możliwa? 53 CZĘŚĆ DRUGA. DEMOKRACJA PRZEDSTAWICIELSKA I SYSTEMY WYBORCZE 57 3.DEMOKRACJA PRZEDSTAWICIELSKA 57 3.1. Demokracja bezpośrednia a reprezentacyjna 57 3.2. Cele i kryteria oceny procedur wyborczych 61 3.2.1. Zgodność decyzji reprezentantów z hipotetyczną bezpośrednią decyzją wyborców 61 3.2.2. Sprzyjanie sprawnemu działaniu parlamentu, ułatwienie procesu tworzenia rządu i wzmocnienie jego stabilności 62 3.2.3. Stworzenie warunków dla budowania konsensusu wobec podejmowanych decyzji 62 3.2.4. Sprzyjanie wyborowi „kompetentnych” reprezentantów 63 3.2.5. Zapewnienie reprezentacji wszystkim istotnym grupom interesów 63 3.2.6. Zrozumiałość i wiarygodność systemu wyborczego 64 3.3. Dwa modele reprezentacji 65 3.3.1. Reprezentacja proporcjonalna 65 3.3.1.1. Preferencje wyborców a preferencje reprezentantów 65 3.3.1.2. Czy rzeczywiście w interesie wyborców leży, by reprezentanci zawsze decydowali tak samo, jakby robili to bezpośrednio wyborcy? 67 3.3.1.3. Matematyczna niemożliwość ścisłej proporcjonalności 67 3.3.2. Reprezentacja „większościowa” 68 3.3.2.1. Większościowe wybory parlamentarne 69 3.4. Systemy wyborcze 71 3.4.1. Struktura głosu 72 3.4.1.1. Głosowanie na kandydatów a głosowanie na listy partyjne 72 3.4.1.2. Ilu kandydatów może poprzeć wyborca? 73 3.4.1.3. Kategoryczny lub stopniowalny charakter poparcia 73 3.4.2. Formuła wyborcza 74 3.4.2.1. Formuły proporcjonalne 74 3.4.2.2. Formuły większościowe 74 3.4.2.3. Formuły pośrednie (quasi-proporcjonalne) 75 3.4.3. Struktura okręgów wyborczych 75 3.4.4. Systemy wyborcze – od teorii do praktyki 76 4.FORMUŁY WIĘKSZOŚCIOWE: WYBÓR JEDNEGO Z WIELU 81 4.1. Funkcje społecznego wyboru: definicja i postulaty „demokratyczności” 81 4.2. Podstawa informacyjna metod głosowania 85 4.3. Koncepcje Bordy i Condorceta 86 4.3.1. Metoda Bordy 87 4.3.2. Koncepcje Condorceta 89 4.4. Zgodność z regułą większości: Condorcetowskie funkcje społecznego wyboru 90 4.4.1. Kryteria Condorceta 90 4.4.2. Condorcetowskie metody głosowania 92 4.4.2.1. Metoda Dodgsona 92 4.4.2.2. Metoda maximinu 94 4.4.2.3. Metoda Copelanda 94 4.4.2.4. Metoda Schwartza 95 4.4.2.5. Metoda Blacka 96 4.4.2.6. Metoda Nansona 97 4.4.2.7. Zmodyfikowana metoda Nansona 99 4.4.2.8. Inne metody condorcetowskie 99 4.5. Metody głosowania oparte na większości pierwszeństwa 100 4.5.1. Metoda względnej większooeci (FPTP) 101 4.5.2. Metoda większościowa z dogrywką 102 4.5.3. Głosowanie alternatywne 103 4.5.4. Metoda Bucklina 104 4.5.5. Głosowanie aprobujące 105 4.6. Metody głosowania a kryteria racjonalności 106 4.6.1. Monotoniczność 106 4.6.2. Optymalność Pareto 108 4.6.3. Niezależność od alternatyw niezwiązanych i słaby aksjomat ujawnionej preferencji (WARP) 109 4.6.4. Zgodność 110 4.6.5. Uwaga bibliograficzna 111 4.7. Konkluzywność 111 4.8. Głosowanie strategicz