Opis
Dlaczego dzietność w Polsce jest tak niska? Co można zrobić, by istotnie wzrosła? Zmiany demograficzne są postrzegane jako egzystencjalne wyzwanie dla wielu krajów świata. W szczególności dotyczy to krajów Zachodu i Azji Wschodniej, z których znaczna część – po okresie bezprecedensowego rozkwitu – w XXI wieku może spodziewać się stopniowej marginalizacji. W grupie najbardziej zagrożonych krajów znajduje się także Polska. Najważniejszą przyczyną wyzwań demograficznych, takich jak prognozowane konsekwentne, w dostępnych horyzontach czasowych niekończące się wyludnianie, starzenie się demograficzne ludności czy spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym, jest utrzymująca się przez dziesięciolecia niska dzietność, daleko odbiegająca od takiej, która gwarantowałaby zastępowalność pokoleń. Książka Łakomego jawi się jako iskierka nadziei. W oparciu o niezwykle pogłębioną multidyscyplinarną i świetnie udokumentowaną analizę autor zwraca uwagę, że na dzietność każdej populacji oddziałują czynniki, które dają się racjonalnie zrozumieć oraz uporządkować, a skłonność do urodzenia dziecka jest wynikiem jednoczesnego oddziaływania wielu okoliczności. Autor podejmuje się skatalogowania oraz opisania tych czynników, ale na tym nie poprzestaje. Jego głównym obszarem zainteresowania jest Polska, i to w odniesieniu do niej analizuje i wyjaśnia, co nad Wisłą jest źródłem niskiej dzietności, co barierą stojącą na drodze do posiadania dzieci, a co potencjalnym zasobem umożliwiającym jej wzrost. Autor wskazuje też, które z czynników mają w naszym kraju istotne znaczenie, a które są drugorzędne czy wręcz w powszechnej świadomości przeceniane Identyfikuje 10 głównych aktualnych przyczyn niskiej dzietności w Polsce, których pokonanie umożliwiłoby zdecydowaną poprawę sytuacji demograficznej naszego kraju. Książka łączy w sobie zatem nie tylko walor naukowy i analityczny, ale też posiada niezwykłą wartość strategiczną, pozwala bowiem zidentyfikować obszary, w których zmiana skutkować będzie pozytywnym oddziaływaniem na dzietność. Publikacja napisana jest przystępnym językiem, a autor nie stroni od ciekawostek i odważnych wniosków oraz rozprawiania się z popularnymi mitami. Lektura obowiązkowa dla wszystkich chcących zrozumieć to być może najważniejsze wyzwanie naszych czasów, jakimi są zmiany demograficzne w Polsce. Mateusz Łakomy Ekspert ds. demografii specjalizujący się w obszarze czynników i instrumentów wpływających na dzietność, sekularnych trendów demograficznych oraz demografii politycznej. Menedżer i konsultant z zakresu zarządzania oraz strategii z doświadczeniem w pracy dla biznesu, administracji oraz instytucji pozarządowych. Były prezes zarządu fundacji Narodowe Centrum Rozwoju Demograficznego oraz przewodniczący Komisji Spraw Narodowościowych i Demograficznych, a także członek zarządu Polskiego Towarzystwa Geopolitycznego. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Spis treściWprowadzenie 11 1. Sytuacja demograficzna w Polsce 15 2. Co się zmieni, jak nic się nie zmieni, czyli czy niska dzietność jest w ogóle problemem? 25 2.1. Poza horyzont: przewidywania, projekcje, prognozy 25 2.2. Migracje, czyli fałszywy trop w ratowaniu demografii 33 2.3. Konsekwencje niskiej dzietności 38 Konsekwencje ekonomiczne 40 Konsekwencje społeczne 50 Konsekwencje geopolityczne 62 3. Dlaczego ludzie w ogóle mają dzieci 73 3.1. Czynniki biologiczne 73 Rozrodczość ludzi na tle innych gatunków 73 Biologiczne źródła współżycia seksualnego 77 Neuronalne, hormonalne i biologiczne uwarunkowania rodzicielstwa 78 Biologiczne podstawy dzietności 81 Płodność naturalna 83 Przezwyciężyć biologię 85 Kontrola urodzeń jako narzędzie ingerencji w biologię 86 Podsumowanie 89 3.2. Motywacje, ideały, plany i decyzje 90 Motywacje do posiadania dziecka 90 Idealna liczba dzieci 95 Planowanie urodzenia dziecka 100 3.3. Bierność, spontaniczność, otwartość i zaskoczenie 102 Powstawanie rodzin wielodzietnych 106 Podsumowanie 108 4. Co wpływa w Polsce na możliwość posiadania dzieci 109 4.1. Związek, więzi i ich trwałość 109 Przegląd międzynarodowy 109 Powstawanie związków 117 Dzietność według typów związków 120 Powody zawarcia małżeństwa 128 Miłość: wszyscy o niej marzymy, ale czy umiemy o nią zadbać? 130 Konkubinaty 135 Rozwody 136 Samotne rodzicielstwo 140 Podsumowanie 141 4.2. Edukacja umożliwiająca stworzenie związku i zapewnienie dochodów 143 Przegląd międzynarodowy 145 Luka edukacyjna i jej przyczyny 149 Podsumowanie 169 4.3. Dochody i ich wysokość 170 Przegląd międzynarodowy 170 Dzieci są bezcenne. Ale ich utrzymanie kosztuje 173 Podsumowanie 180 4.4. Stabilna praca, jej elastyczność i możliwości opieki nad najmłodszymi dziećmi 182 Przegląd międzynarodowy 182 Stabilność zatrudnienia 190 Wymiar czasu pracy 195 Równowaga rodzina–praca w percepcji Polaków 200 Opieka matki nad dzieckiem do ukończenia 3 roku życia: preferencje, radości i wyzwania 202 Skoro nie matka to kto? Opieka innych członków rodziny 206 Ojciec-Polak: