Opis
Niemal wszystkie demokracje borykają się z problemem malejącego poziomu uczestnictwa wyborczego. Dlaczego jedni ludzie głosują, a inni nie? Znalezienie odpowiedzi na to pytanie stało się jednym z ważniejszych wyzwań stojących przed badaczami nauk politycznych. Istnieje wiele podejść teoretycznych i empirycznych, które mają na celu wyjaśnienie zagadki frekwencji wyborczej. Omawiana w niniejszej książce teoria racjonalnego wyboru w prosty i intuicyjny sposób wyjaśnia przyczyny absencji wyborczej. Ludzie nie głosują, ponieważ im się to nie opłaca. Koszty, jakie muszą ponieść dokonując wyboru partii, której udzielą poparcia i głosując na nią, przewyższają korzyści płynące z jej wygranej. Niniejsza książka stanowi próbę empirycznego potwierdzenia tej tezy na podstawie danych dotyczących polskich wyborców. MARTA ŻERKOWSKA-BALAS – socjolożka, politolożka, iberystka, adiunkt w Instytucie Nauk Społecznych na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Zajmuje się badaniem mechanizmów kierujących decyzjami wyborców, relacjami między obywatelami a partiami politycznymi oraz zagadnieniami związanymi z praktyką i teorią demokracji. Spis treściWstęp 7 Rozdział 1 Teoria racjonalnego wyboru 19 1 Pojęcie racjonalności – geneza 19 2. Założenia teorii racjonalnego wyboru 22 3. Warunki podejmowania decyzji 25 4. Motywy decydenta 26 5. Krytyka socjologiczna teorii racjonalnego wyboru 28 Podsumowanie 30 Rozdział 2 Model racjonalnego wyborcy 31 1. Racjonalna decyzja wyborcza 31 2. Racjonalny wyborca – model 33 3. Modyfikacje modelu 38 Podsumowanie 42 Rozdział 3 Alternatywne podejścia do badań nad partycypacją 44 1. Paradygmat socjologiczny 44 2. Identyfikacja partyjna 52 3. Relacje między podejściami do wyjaśniania decyzji wyborczej 57 Podsumowanie 60 Rozdział 4 Racjonalność wyborców – aspekty metodologiczne 62 1. Pytania badawcze i hipotezy 62 2. Strategia badań nad racjonalnością wyborców 66 3. Modele i dane 76 Rozdział 5 Racjonalność wyborców – analizy empiryczne 80 1. Racjonalna decyzja wyborcza – modele bez zmiennych kontrolnych 81 2. Racjonalna decyzja wyborcza – modele ze zmiennymi kontrolnymi 87 3. Analizy makro 94 4. Wyniki analiz 99 Wnioski 103 Literatura 110 Załącznik 1 Opis konstrukcji zmiennych wykorzystanych w analizach 124 Zmienna zależna 124 Zmienne niezależne z modelu racjonalnego wyboru 124 Prawdopodobieństwo wpływu głosu na wynik wyborów 133 Koszty głosowania 133 Zmienne kontrolne 135 Zmienne z poziomu makro 136 Załącznik 2 Rozkład wybranych zmiennych 138 Indeks nazwisk 141