Opis
Książka w systematyczny sposób przedstawia psychologiczne aspekty politycznego myślenia i działania. Analizuje źródła preferencji i niechęci wobec różnych politycznych opcji, motywy aktywności politycznej oraz związki między przekonaniami, rodzajem przeżywanych emocji i stałymi właściwościami psychologicznymi, a stylem uprawiania polityki (sposobem funkcjonowania w konflikcie, stosunkiem do opozycji, skłonnością do współpracy międzynarodowej lub eskalowania sporów, konformizmem vs. niezależnością wobec własnej grupy partyjnej itp.). Autorka ukazuje także wpływ najbliższego otoczenia (rodziny, bliskich znajomych, środowiska pracy) i szerszego klimatu społecznego, w jakim żyje człowiek (m.in. tradycji kulturowych, systemu politycznego) oraz mediów na przekonania, postawy i zachowania polityczne, zwłaszcza na akceptowane kryteria sprawiedliwości, oczekiwania wobec państwa i wagę różnych spraw w polityce państwa. Omawiane pojęcia i prawidłowości myślenia oraz działania w świecie polityki są odnoszone do aktualnych wydarzeń politycznych tak krajowych, jak i międzynarodowych. Książka adresowana jest przede wszystkim do studentów nauk społecznych i humanistycznych, choć każdy, kto chce zrozumieć skąd się biorą różnice w politycznym myśleniu i działaniu – znajdzie coś dla siebie. Spis treściRozdział 1. Psychologia polityczna jako nauka. Czym się zajmuje i jak się rozwija 11 1.1. Psychika i polityka: bliskie związki 11 1.2. Psychologia polityczna: różne podejścia, ważniejsze dokonania i fazy rozwoju 13 1.3. Rozwój psychologii politycznej w Polsce 19 1.4. "Upolitycznienie" psychologii politycznej czy jej apolityczność? 20 Cele i struktura książki 23 Rozdział 2. Myślenie polityczne: podstawowe kategorie rozumienia i oceny zjawisk politycznych 25 2.1. Relacje między jednostką a grupą: indywidualizm i kolektywizm 26 2.1.1. Kolektywizm i indywidualizm jako przekonania normatywne - teoria Janusza Reykowskiego 28 2.1.2. Geneza orientacji kolektywistycznej i indywidualistycznej 31 2.1.3. Wartości i cele życiowe jako elementy orientacji kolektywistycznej i indywidualistycznej 33 Blok rozszerzający 2a Orientacje indywidualistyczne i kolektywistyczne a postawy i zachowania polityczne w Polsce 38 2.2. Relacje między jednostkami oraz między grupami: orientacja równościowa i hierarchiczna 41 2.2.1. Normatywne przekonania 41 2.2.2. Autorytaryzm 43 Blok rozszerzający 2b Autorytaryzm a orientacja kolektywistyczna - badanie warszawskich studentów 47 2.2.3. Autorytaryzm a preferencje i postawy polityczne 50 2.2.4. Orientacja na dominację społeczną 52 2.2.5. Zagrożenie a autorytaryzm i orientacja na społeczną dominację 56 2.2.6. Autorytaryzm i wartości samokierowania a zmiana systemu politycznego 57 2.3. Orientacja prawicowa i lewicowa 58 Blok rozszerzający 2c Jak widzą lewicę i prawicę jej zwolennicy i przeciwnicy 60 2.3.1. Lewica-prawica jako wymiar osobowości: rola skryptów afektywnych 63 2.4. Formalne cechy systemu przekonan 65 2.4.1. Otwartość–zamkniętość poznawcza, czyli poziom dogmatyzmu 65 2.4.2. Myślenie ideologiczne – polaryzacja afektywna 68 2.5. Zaufanie do ludzi 70 2.6. Psychologiczne powody błędów w myśleniu politycznym 76 2.6.1. Nieostrość pojęć politycznych 76 2.6.2. Złożoność i integracja w myśleniu 77 2.6.3. Schematy atrybucyjne 79 2.6.4. Atrybucja odpowiedzialności 81 2.6.5. Atrybucja odpowiedzialności a schematy płci 84 2.6.6. Błąd fałszywej powszechności, czyli złudzenie konsensusu 85 2.7. Emocje w myśleniu politycznym 86 2.8. Myślenie grupowe 91 Rozdział 3. Sprawiedliwość 94 3.1. "Każdemu według zasług", czyli sprawiedliwość merytokratyczna 95 3.1.1. Słuszna wymiana - teoria słuszności (equity theory) 96 3.1.2. Co jest "zasługą", - czyli co może być podstawą słusznych roszczeń 98 3.2. "Każdemu według potrzeb": jakie potrzeby i kiedy powinny być uwzględnione w sprawiedliwym podziale dóbr 103 Blok rozszerzający 3a Czy w Polsce zmieniają się kryteria sprawiedliwego wynagradzania 108 3.3. "Każdemu tyle samo", czyli reguła równości 109 Blok rozszerzający 3b Kiedy względna równość i uwzględnianie potrzeb są bardziej sprawiedliwe niż czyste uwzględnianie zasług. Nowe podejścia badawcze 110 3.4. Sprawiedliwość proceduralna 113 3.5. Poczucie niesprawiedliwości: powstawanie 114 3.6. Konsekwencje poczucia niesprawiedliwości 117 3.7. Poczucie krzywdy odniesione do własnej grupy narodowej 119 3.8. Ocena sprawiedliwości systemu społecznego 121 Rozdział 4. Socjalizacja polityczna. Rozwój zainteresowań , przekonań i zachowań politycznych 126 4.1. Dzieciństwo jako okres kształtowania się trwałych postaw politycznych 126 Blok rozszerzający 4a Postawy polityczne dorastającej młodzieży i jej rodziców w okresie ostrego konfliktu politycznego w Polsce 131 4.2. Przekonania i postawy polityczne a rozwój jednostki w ciągu całego życia 135 4.3. Przekonania i postawy polityczne jako efekt doświadczeń politycznych 137 Blok rozszerzający 4b Polityczne dzieciństwo polskich polityków średniego pokolenia 142 4.4. Nowe problemy i zaskakujące wyni