Opis
Książka poświęcona jest zagadnieniu budowania narodów w Europie Południowo-Wschodniej. Autor na przykładzie nacjonalizmu boszniackiego w Bośni i Hercegowinie pokazuje, że naród powstaje w trakcie nieustannej walki politycznej o treści symboliczne, które stanowią o jego istocie. Na podstawie reinterpretacji historycznego procesu wyłaniania się boszniackiego nacjonalizmu oraz systematycznej analizy współczesnej polityki pamięci odnoszącej się do wojny lat 1992–1995 Tomasz Rawski przedstawia specyfikę procesu budowania narodu – jego złożoną, wielowątkową dynamikę, pełną wewnętrznych napięć, tarć i sprzeczności. Praca jest bogatym w warstwie empirycznej, oryginalnym teoretycznie wkładem w dyskusję o procesach narodowotwórczych i polityce pamięci na terenie byłej Jugosławii. (...) To dzieło dojrzałe, spójne, wciągające i bardzo potrzebne na polskim rynku wydawniczym. dr hab. Marcin Lubaś, prof. UJ Książka Tomasza Rawskiego to nie tylko wąskie studium przypadku przeznaczone dla niewielkiego grona specjalistów; ze względu na teoretyczne zaplecze powinna zainteresować szersze grono czytelników – wszystkich, którzy chcieliby pogłębić swoją wiedzę na temat współczesnej teorii narodu i nacjonalizmu. dr hab. Krzysztof Jaskułowski, prof. SWPS Tomasz Rawski – socjolog, bałkanista, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, stypendysta m.in. University College London, University of Uppsala i University of Sarajevo. Zajmuje się problematyką nacjonalizmu, polityki symbolicznej, polityki pamięci oraz budowania państw i narodów w Europie Wschodniej. Spis treściSpis treści Wprowadzenie 7 Rozdział 1 Nacjonalizm. O prymacie polityki 16 1.1. Państwo jako pole polityczne 18 1.2. Nacjonalizm jako ideologia polityczna 23 1.3. Naród i etniczność jako pojęcia drugorzędne 33 1.4. Polityka pamięci jako kluczowy wymiar nacjonalizmu 36 1.5. Przedmiot badania, metoda i materiał 39 1.6. Stan badań 46 Rozdział 2 Dwie logiki. Historia boszniackiego nacjonalizmu do 1995 roku 49 2.1. Korzenie. Między imperialnym centrum a Rumelią (do 1878 roku) 49 2.2. Źródła. Od boszniactwa do podziałów religijnych (1878–1918) 52 2.3. Pierwsza logika. Późne narodziny boszniackiego nacjonalizmu (1918–1945) 58 2.4. Druga logika. (Re)artykulacje boszniackiego nacjonalizmu (1945–1990) 67 2.5. Konsolidacja. Zygzakiem w stronę państwa narodowego (1990–1995) 76 2.6. Podsumowanie 87 Rozdział 3 Dwie strategie. Boszniacki nacjonalizm w powojennej Bośni i Hercegowinie (1995–2015) 92 3.1. Nowa architektura 93 3.2. Wychodząc z okopów 97 3.3. Zwrot umiarkowany 104 3.4. Radykalna zmiana warty 112 3.5. Paraliż i podział wewnętrzny 118 3.6. Podsumowanie 122 Rozdział 4 Srebrenica. „Najgłębsza ze wszystkich ran na boszniackim ciele” 125 4.1. Heroizm synów i cierpienie matek 126 4.2. Nišany dla šehidów i margerytki dla świata 134 4.3. Między Marszem Śmierci a Marszem Pokoju 144 4.4. Ludobójstwa „nie wybaczymy!” 153 4.5. Podsumowanie 160 Rozdział 5 Sarajewo i Mostar. „Boszniak budował, a cudzoziemiec burzył” 164 5.1. Primus inter pares Bośni i Hercegowiny 165 5.2. Antyfaszyzm i wszechpojednanie 177 5.3. Ekspansja šehidów 191 5.4. Zwrot militarny a „czerwona linia” 199 5.5. Podsumowanie 207 Zakończenie 211 Aneks 218 Bibliografia 221 Summary 248 Indeks nazwisk 250