Opis
Baśnie przekazywane są ustnie z pokolenia na pokolenie i spotyka się je we wszystkich kręgach kulturowych. Stanowią jeden z elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Kiedy powstały, tego nikt nie wie. Domniemywa się, że towarzyszą człowiekowi od bardzo, bardzo dawna, od zamierzchłych czasów. W Norwegii baśnie – bajki magiczne, zwierzęce i komiczne, a także klechdy – żyją do dziś i zajmują ważne miejsce w tamtejszej kulturze. Są to swobodne, pełne fantazji, ale jednocześnie mocno osadzone w skandynawskich realiach i trudnej codzienności opowieści, w których pojawiają się nadprzyrodzone elementy: trolle, huldry (nimfy), nissy (skrzaty), tussy (podziemni), dvergi (karły), Stary Erik (diabeł), Zły czy potrafiące mówić i dobrze radzić bohaterom zwierzęta. Charakterystyczną cechą tych baśni jest to, że otwierają oczy, lecz nie pouczają. Jak każda twórczość ludowa, są pełne uproszczeń i schematów, a krąg występujących w nich postaci jest ograniczony. Jednym z najważniejszych bohaterów pozostaje Askeladden, nazywany niekiedy Espen Askeladden lub Tyrihans, którego porównać można do naszego Głupiego Jasia. On to, zazwyczaj trzeci, ostatni syn w rodzinie, odtrącony przez braci, niekiedy przez ojca i matkę, przeżywa mnóstwo przygód, by na koniec cieszyć się ze zdobycia księżniczki, uznania w społeczności i bogactwa. Dariusz Muszer Spis treściPrzyjaciele za życia i po śmierci Chłopak, który służył przez trzy lata za darmo Narzeczony w lesie Szyper i Stary Erik Bury Włochacz Chłopiec, który chciał zostać kupcem Sierstka, która nigdy nie chciała wracać do domu Złoty ptak Zielony rycerz Tyrihans, który rozśmieszył królewską córkę Mattis Głupek Kościelny z naszej wioski Szkatułka z dziwną rzeczą w środku Mysz domowa i mysz górska Tak nagradza świat Mamrot Gęsie Jajo Mały Frikk ze skrzypcami Pasterz królewskich zajęcy Kramarczyk z ładunkiem starego sera Towarzysz Peik Kot, który był żarłokiem Chłopiec z beczułką piwa Diabeł i sołtys Klucz od spichlerza w kądzieli Wynocha ze stołu, ale już! Narzeczona bogacza Trzy księżniczki w niebieskiej górze Historia duszpasterska Synowie rybaka Świnia i jej styl życia Złota Febla Maria Panna i jaskółka Matka księdza Lisia wdowa Nasz Pan i święty Piotr na wędrówce Krótka baśń Olbrzym i Johannes Blessom Niedźwiedź, który chciał dostać złoty naszyjnik od małpy Trolle z lasu Leksvik Radosny chłopak Trzy dobre rady Trzy mądre przestrogi ojca Msza zmarłych Zrobione i pomyślane to to samo Wielka Różnorodność Jak chłopak sprzedawał mięso i masło Trupia czaszka Chłopak, którego posłano do młyna Kobieta, która bardzo płakała Chłopak, który był przyrzeczony diabłu Peer Gynt Co jest jeden Ksiądz tusslów Podziemny sąsiad Wyspa Utrost Wesele trolli Osikowy Osiłek Budowniczy kościoła Chłopak, który dostał córkę króla Kapelusz huldry Leśna kobieta Ksiądz z Royken i diabeł Cierpienie i Smutek Draugi morskie i draugi lądowe Sama to zrobiła Bajka Mój kapelusz płaci Kozy i olbrzym Chłopak i dwaj panowie Najszczuplejsza żona Nieszczęsny ksiądz Życzenie nad życzeniami Zaklinanie burzy Ola Storbakkjen Upadek z wieży kościelnej Podróż w kotle warzelnym W górę i w dół do kalenicy! Huldra Szczęsny Anders Szewc, który jednym ciosem położył całą piętnastkę Hans z Trondheimu Chłopak, który doprowadził swego pana do szewskiej pasji Drabina do raju Mała Kirsten, co zdobyła królewicza z Anglii Cztery cielęce nóżki Chłopak z Północy i księżniczka Pok, Slok i Oskefis, którzy poszli kraść Helge Ogon z niebieskiej góry Czarny Lars słownik bibliografia nota