Opis
Celem tej monografii jest próba opisania autotelicznych stanów umysłu sportowców w oparciu o wskaźniki osobowościowe, elektrofizjologiczne oraz procesy mentalne w przygotowaniu do treningu sportowego, zawodów sportowych i odpoczynku. Poszukiwano odpowiedzi na pytania o udział proce-sów mózgowych i osobowości w aspekcie autoteliczności umysłu i uwagi w wytwarzaniu podstawo-wych dla sportowców stanów umysłu, które nazwano: autoteliczny stan gotowości uwagi, autoteliczny stan zaangażowania uwagi i „stan alfa”. Za pomocą EEG zarejestrowano zmiany aktywności bioelek-trycznej mózgu po treningach neurofeedback-EEG w spoczynku i w ruchu oraz relaksacji audio-wizualnej i autogennej. Treningi te wykorzystano do modulacji aktywności mózgu (stanów umysłu) i poprawy uwagi podczas treningu i zawodów sportowych oraz wywołania stanu relaksu podczas odpo-czynku. Wykazano, że podczas treningów neurofeedback-EEG następuje wzbudzenie aktywności bioe-lektrycznej mózgu w obszarach zaangażowanych. Zauważono także, że przez potęgowanie stanu relak-su, po treningach relaksacji audio-wizualnej i autogennej, zmienia się moc w pasmie alpha. Dane empi-ryczne wskazują również, że stymulacja treningiem neurofeedback-EEG oraz treningiem relaksacji au-dio-wizualnej i autogennej może mieć wpływ na aktywność mózgu, wyrażaną zmianami w międzypół-kulowej synchronizacji mózgu i wydajność umysłu sportowców. Można mieć nadzieję, że porównanie EEG wykonanego przed i po treningach neurofeedback-EEG może pomóc w wyborze strategii przygo-towania mentalnego sportowców. Należy jednak dodać, że budowanie psychologicznego modelu auto-telicznego zaangażowania uwagi w sporcie, w oparciu o analizę poczucia autonomii, poczucia lokaliza-cji kontroli, stylu percepcyjnego, cech osobowości, wymiarów zaangażowania oraz aktywności bioelek-trycznej mózgu sportowca, wymaga integracji wiedzy dotyczącej kontekstu organizacyjnego (cechy dyscypliny sportowej). Spis treściWstęp 1. Umysł jako funkcja mózgu i organizacja autotelicznych właściwości osobowościowych 1.1. Projekcyjne i asocjacyjne funkcje kory mózgowej 1.2. Neuroplastyczność mózgu 1.3. Synchronizacja międzypółkulowa w mózgu 1.4. Autoteliczność umysłu a osobowość autoteliczna sportowca 2. Umysł w wymiarze biologicznym i psychologicznym. Neurofilozofia jako współczesna filozofia umysłu. 2.1. Poglądy filozofii naturalistycznej i funkcjonalistycznej 2.2. Neurofizjologiczne struktury umysłu 2.3. Poziomy umysłu 2.3.1. Poziom pierwszy (1) emergentny: mózg, zmysły, reprezentacje neuronalne 2.3.2. Poziom drugi (2), przeduwagowy: właściwości bodźców, wrażenia zmysłowe 2.3.3. Poziom trzeci (3), uwagowy: uwaga, jaźń, stany uwagowe, pojęcia, mapy, obrazy 2.3.4. Poziom czwarty (4), operacyjny: organizacja pojęć, procesy psychiczne 2.4. Wydajność umysłu 3. Autoteliczność w sporcie 3.1. Rola sportu dla autotelicznego funkcjonowania 3.2. Rola autoteliczności umysłu w osiąganiu sukcesu sportowego 3.3. Motywacyjne aspekty autoteliczności sportowca 4. Autoteliczne stany umysłu i uwaga w treningu i zawodach sportowych 4.1. Stany umysłu jako obiektywna aktywność neuronalna i subiektywne odczucia psychiczne 4.2. Stany umysłu jako rozległe korelaty aktywności neuronalnej mózgu 4.3. Stany umysłu a pasma częstotliwości rytmów mózgowych 4.4. Rola autotelicznych stanów umysłu i uwagi w przygotowaniu mentalnym sportowców 4.4.1. Autoteliczny stan gotowości uwagi podczas treningu sportowego 4.4.2. Autoteliczny stan zaangażowania uwagi podczas startu w zawodach sportowych 4.4.3. Autoteliczny „stan alfa” w odnowie psychosomatycznej sportowców 4.5. Uwaga jako poznawczy mechanizm redukcji informacji 4.5.1. Deficyty uwagi 4.5.2. Deficyt uwagi w ADHD u sportowców 5. Osobowościowe uwarunkowania autoteliczności umysłu 5.1. Poczucie autonomii i lokalizacji kontroli jako osobowościowe wyznaczniki autoteliczności umysłu 5.2. Styl percepcyjny (zależność versus niezależność od pola percepcyjnego) jako preferowany sposób funkcjonowania poznawczego 5.3. Rola poczucia autoteliczności (autonomii i lokalizacji kontroli) w sporcie (przesłanki teoretyczne autoteliczności umysłu sportowca) 5.4. Czynniki Wielkiej Piątki jako osobowościowe wyznaczniki autoteliczności 6. Trening mentalny w sporcie 6.1. Trening mentalny w sporcie jako przedmiot badań empirycznych 6.2. Modulowanie aktywności bioelektrycznej mózgu 6.2.1. Biologiczne sprzężenie zwrotne (biofeedback) 6.2.2. Trening neurofeedback-EEG 6.3. Zastosowanie treningu neurofeedback-EEG 6.4. Zastosowanie treningów relaksacyjnych 7. Założenia i problematyka badań własnych oraz wskaźniki empiryczne zmiennych 7.1. Metodologia badań własnych 7.2. Teoretyczne przesłanki dla pytań i hipotez badawczych 7.3. Pytania i hipotezy badawcze 7.4. Osoby badane 7.5. Narzędzia badawcze 7.6. Procedura i przebieg badań 7.7. Analiza statystyczna 8. Wyniki badań. Przebieg zmian amplitudy w pasmach EEG podczas treningu mentalnego i w synchronizacji międzypółkulowej mózgu 1 8.1. Zmiany amplitudy w pasmach EEG w przebiegu treningów neu