Opis
„Autoportret z okruchów” można bez wątpienia nazwać dziełem monumentalnym, w którym ujawniają się różne twarze jednego z najwybitniejszych polskich krytyków literackich, historyków literatury, a jednocześnie wyjątkowego eseisty, którego teksty ukształtowały wiele pokoleń pisarzy oraz akademików. Tomasz Burek (1938-2017), bo o nim mowa, debiutował jako krytyk w wieku dziewiętnastu lat i nieprzerwanie do śmierci, przez niemal sześćdziesiąt lat, był aktywnym uczestnikiem życia literackiego – tę wielką spuściznę uporządkował i wyjaśnił w błyskotliwym wstępie Andrzej Skrendo. W ujęciu profesora Skrendy, między innymi, nazwisko Tomasza Burka kojarzy się z doświadczeniem wielkiego rozłamu: rozłamu kultury nowoczesnej i rozłamu, dzięki któremu kultura ta się wyłoniła; rozłamu, który Burek opisywał w swoich dziełach – i rozłamu, który opisuje jego własne dzieło, przebiega przez jego wnętrze. Jest to książka, którą powinna posiadać każda osoba wrażliwa na historię literatury polskiej i nie tylko. Spis treściSEKRET OJCZYZNY I Powieść wobec „przeklętych pytań” współczesnej historii 49 Rolland, Dada, Lenin 61 1905, nie 1918 78 Lekcja rewolucji O znaczeniu rewolucji 1905 roku w procesie historycznoliterackim 98 W oczach Stefana Żeromskiego 156 Demokratyczne tworzywo literatury 180 Po balu maturalnym 208 Pamiątki marcowe 217 Marszruty i manowce świadków epoki 228 1863 po 1905 242 Wierzyński – objawienie życia i sekret ojczyzny 274 „Iskra narodowej pamięci, piekąca, tragiczna” 281 Coście z tym marzeniem zrobili? 289 Herbert nie na czasie? 296 NOWE DZIEŁO? II Przewleka rewolucja 307 Proza na brudno 314 Arcydzieło niedokończone 341 Wacław Nałkowski 1851–1911 396 Przybyszewski kusiciel 427 Janusowe oblicze modernizmu 448 Na manowcach „powrotu do natury” 474 Powieść utajona 501 Nieczyste formy Różewicza 521 Pisarz, demony, publiczność, Jerzy Andrzejewski 539 Herlinga-Grudzińskiego profil z chimerą 557 Ostatni krzyk tamtej młodości 578 Z dziennika kwarantanny Z umiarkowaną radością 595 Pod patronatem „Gazety Wyborczej” 598 Amiel: skromna wycinanka 601 Dno 604 Ofiarom laicyzacji 606 Próżnowanie z Claudelem 608 Nareszcie powieść 610 Czy kultura się skompromitowała? 612 Perspektywy dojrzałości 615 Jak być kochanym poetą 618 Co jest mocniejsze od gitane’ów 620 W przesileniu 623 KRYTYKA LITERACKA I DUCH NOWOCZESNOŚCI III Nowe zadania krytyki literackiej i jej sytuacja na początku dwudziestolecia międzywojennego 629 Wiedźmy historii i kształt swobody Idee estetyczne a krytyka literacka w pismach Stanisława Brzozowskiego 655 Spór między likwidatorami Młodej Polski 719 Bolesław Miciński: zwycięstwo nad rozpaczą 747 Jak wyjść z rupieciarni 773 Rozmyte tradycje 786 Umysł nienasycony 810 Literatura, niepoważne zajęcia 853 Pragnienie ładu 865 Nota bibliograficzna 868 Indeks nazwisk 872