Opis
Celem przedstawionych badań było wyodrębnienie predyktorów przestępczości nieletnich po zakończeniu resocjalizacji instytucjonalnej (teoretyczny) i sformułowanie implikacji dotyczących oddziaływań resocjalizacyjnych w zakresie poszczególnych wymiarów funkcjonowania psychospołecznego wychowanków (praktyczny). Najważniejsze przesłanie tej pracy zawiera się w pedagogicznym ujęciu podjętego problemu badawczego. Mimo że oparta o przesłanki interdyscyplinarne (kryminologiczne, psychologiczne) jest ona na wskroś pedagogiczna - poczynając od aparatury pojęciowej, argumentacji, eksponowania edukacyjnych aspektów resocjalizacji, po proponowane rozwiązanie odnoszące się do metodyki pracy z jednostkami wykolejonymi społecznie. Spis treściWstęp 9 ROZDZIAŁ I. Sukces i fiasko resocjalizacji nieletnich 15 1.1. Wykolejenie społeczne i jego diagnozowanie 15 1.2. Nieletni jako sprawcy czynów karalnych 19 1.3. Resocjalizacja zakładowa nieletnich 21 1.4. Skuteczność resocjalizacji nieletnich 24 1.4.1. Pojęcie resocjalizacji 24 1.4.2. Kryteria skuteczności 25 1.5. Predyktory skutecznej resocjalizacji 27 1.5.1. Czynniki ryzyka i czynniki ochraniające. Odporność psychiczna 27 1.5.2. Predyktory recydywy i przestępczości gwałtownej 31 1.6. Współczesne koncepcje resocjalizacji a zagadnienie jej skuteczności 36 ROZDZIAŁ II. Funkcjonowanie psychospołeczne nieletnich w aspekcie zadań i efektów resocjalizacji 41 2.1. Agresywność w obrazie wykolejenia nieletnich i zadań resocjalizacyjnych 41 2.1.1. Pojęcie i formy agresji 41 2.1.2. Definicja i klasyfikacja przemocy 43 2.1.3. Przemoc i agresja w perspektywie sprawcy i ofiary 47 2.1.4. Teorie agresji i przemocy 50 2.1.5. Agresja i przemoc w zakładach resocjalizacyjnych 54 2.1.6. Agresywność i udział w przemocy jako predyktory nieprzystosowania i konfliktu z prawem 59 2.2. Kompetencje społeczne osób wykolejonych społecznie a zadania resocjalizacyjne 64 2.2.1. Kompetencje społeczne i ich struktura 64 2.2.2. Kompetencje społeczne w kontekście procesu wykolejenia i resocjalizacji 69 2.2.3. Kompetencje społeczne a psychologia pozytywna 72 2.3. Samoocena w aspekcie wykolejenia i resocjalizacji osób wykolejonych 73 2.3.1. Pojęcie samooceny i jej struktura 73 2.3.2. Samoocena jako regulator postępowania 75 2.3.3. Samoocena a agresja i przestępczość 76 ROZDZIAŁ III. Metodologia badań własnych 83 3.1. Problematyka badawcza 83 3.2. Cel badań, problemy badawcze i hipotezy robocze 85 3.3. Metoda i techniki badawcze 87 3.3.1. Skala do Badania Przemocy (SBP) 88 3.3.2. KwestionariuszNastroje i Humory Bussa i Durkee 89 3.3.3. Skala Wykolejenia (SW) Brodsky’ego i O’Neal-Smotherana w tłumaczeniu Radochońskiego 91 3.3.4. Kwestionariusz Kompetencji Społecznych (KKS) Matczak 91 3.3.5. Skala Samooceny (TSCS) Fittsa 92 3.3.6. Inwentarz Samowiedzy Wiechnik i Drwala 93 3.3.7. Kwestionariusz danych osobowych 95 3.4. Organizacja badań i kryteria doboru grup 96 3.5. Charakterystyka badanych grup 98 3.6. Procedura statystyczna 113 ROZDZIAŁ IV. Agresywność resocjalizowanych nieletnich a ich przestępczość w okresie dorosłości 115 4.1. Przejawianie, doznawanie i ocena przemocy przez nieletnich w świetle badania Skalą do Badania Przemocy (SBP) a ich przestępczość w okresie dorosłości 116 4.1.1. Percepcja przemocy przez nieletnich i ich rówieśników 116 4.1.2. Wyniki w SBP a długość pobytu w ośrodku oraz przestępczość w okresie dorosłości 120 4.1.3. Ocena poszczególnych aktów przemocy a przestępczość w okresie dorosłości 122 4.1.3.1. Rygoryzm – liberalność badanych w ocenie poszczególnych aktów przemocy 122 4.1.3.2. Ocena poszczególnych aktów przemocy a długość pobytu w ośrodku i przestępczość w wieku dorosłym 123 4.1.3.3. Częstość występowania poszczególnych aktów przemocy w środowisku w ocenie nieletnich i grupy porównawczej 128 4.1.3.4. Ocena częstości występowania poszczególnych aktów przemocy w otoczeniu a długość pobytu w ośrodku i przestępczość w wieku dorosłym 128 4.1.3.5. Akty przemocy przejawianej i doświadczanej przez nieletnich i grupę porównawczą 129 4.1.3.6. Stosowanie i doświadczanie poszczególnych aktów przemocy a pobyt w ośrodku i przestępczość w okresie dorosłym 138 4.1.4. Bycie sprawcą a ofiarą agresji i przemocy w badanych grupach 139 4.1.5. Subtypy Sprawca-Ofiara w badanych grupach 144 4.1.6. Zmienne SBP jako predyktory karalności, aktywności (uporczywości) kryminalnej i rodzaju przestępstwa. Regresja logistyczna 147 4.1.6.1. Skale SBP jako predyktory przestępczości 147 4.1.6.2. Wyniki w poszczególnych pozycjach skali A jako predyktory przestępczości 154 4.1.6.3. Wyniki w poszczególnych pozycjach Skali C jako predyktory przestępczości 163 4.1.6.4. Wyniki w poszczególnych pozycjach Skali B jako predyktory przestępczości 171 4.1.6.5. Wyniki w poszczególnych pozycjach Skali D jako predyktory przestępczości 172 4.1.6.6. Subtypy Sprawca-Ofiara jako predyktory przestępczości. Regresja logistyczna 185 4.2. Agresywność nieletnich w świetle badania kwestionariuszem Nastroje i Humory a ich kariera przestępcza w okr